ALBA BAROLO Italia, Reisverslag en studie naar het wijngebied Piedmonte DEEL 3 BAROLO
ALBA Italia, Reisverslag en studie naar het wijngebied Piedmonte DEEL 3
Dag 3, Zondag 23 november 2025 BAROLO
We doen het redelijk rustig aan deze ochtend. Ontbijten en langzaam aan weer op pad. Onze eerst volgende bestemming is een rondleiding en wijnproeverij om 11:30 bij een bekend en iconisch wijnhuis in Barolo. De naam “Barolo” komt van het Keltische “Bas Reul”, wat “lage plaats” betekent. Het dorpje (slechts 700 inwoners) ligt inderdaad verscholen tussen hogere heuvels, wat zorgt voor een mild microklimaat – ideaal voor gebalanceerde Nebbiolowijnen met finesse. De hele Langhe-regio, inclusief de wijngaarden van Marchesi di Barolo, is trouwens UNESCO Werelderfgoed sinds 2014, vanwege de unieke “wijncultuur” die hier eeuwenlang evolueerde.
Barolo DOCG
Inleiding: Barolo DOCG, vaak de “Koning van de Wijnen en de Wijn van de Koningen” genoemd, is een iconische rode wijn uit de Langhe-regio in Piëmonte, Noord-Italië. Gemaakt uitsluitend van de Nebbiolo-druif, staat Barolo bekend om zijn krachtige structuur, complexe aroma’s en buitengewoon verouderingspotentieel – wijnen die vaak pas na 10-20 jaar op hun hoogtepunt zijn. In tegenstelling tot de elegantere “koningin” Barbaresco, biedt Barolo een robuustere, tanninerijkere stijl, gevormd door het unieke terroir van kalkrijke bodems en heuvelachtig landschap. Deze appellatie produceert jaarlijks miljoenen flessen van topkwaliteit, met prijzen die variëren van €30 voor basiswijnen tot duizenden euro’s voor vintage Riserva’s uit legendarische crus. Barolo is niet alleen een wijn, maar een cultureel erfgoed: sinds 2014 UNESCO-werelderfgoed als deel van de Langhe-heuvels.
Geschiedenis van Barolo: De geschiedenis van Barolo is verweven met adel, innovatie en politieke intriges. De naam “Barolo” verwijst naar het gelijknamige dorp, maar de druif Nebbiolo werd al in de 13e eeuw genoemd in documenten uit de Langhe. In de middeleeuwen was de wijn zoet en licht, geconsumeerd door lokale boeren. De transformatie tot droge, krachtige wijn begon in de 19e eeuw, dankzij sleutelfiguren. Graaf Camillo Benso di Cavour, de “vader van Italië”, experimenteerde in de jaren 1840 met Franse technieken op zijn kasteel in Grinzane Cavour, introducerend lange fermentatie en houtrijping. Giulia Vittoria di Colbert, markiezin van Barolo, promootte de wijn aan het Savoye-hof, waar hij de favoriet werd van koning Carlo Alberto – vandaar de koninklijke bijnaam. In 1850 produceerde zij de eerste “moderne” Barolo, droog en gerijpt in eiken vaten. Franse oenoloog Louis Oudart hielp bij de verfijning, geïnspireerd door Bordeaux.
Belangrijke mijlpalen:
1860-1900: Export naar Europa; phylloxera-plaag verwoest wijngaarden, maar Nebbiolo herstelt.
1934: Oprichting van het Consorzio di Tutela Barolo Barbaresco Alba Langhe e Dogliani voor kwaliteitscontrole.
1966: Erkenning als DOC.
1980: Promotie tot DOCG, met strenge regels voor herkomst en productie.
Jaren 1980-1990: De “Barolo Wars” – traditionalisten (lange maceratie in grote botti) versus modernisten (korte fermentatie in barriques voor fruitiger stijl). Angelo Gaja en anderen moderniseerden, maar traditie won terug.
2010: Introductie van Menzioni Geografiche Aggiuntive (MGA’s) – 181 subzones voor terroir-specifieke labeling, geïnspireerd op Bourgogne’s crus.
Recent (2025): Focus op duurzaamheid; klimaatverandering leidt tot vroegere oogsten, maar het consortium past regels aan. Vineyard-prijzen bereiken records: tot €2,3 miljoen per hectare in top-crus, de duurste landbouwgrond in Italië.
Anekdote: In 1861 schonk markiezin Barolo 325 vaten aan koning Vittorio Emanuele II – één voor elke dag van het jaar, minus Kerstmis. Dit onderstreepte Barolo’s prestige.
Geografische Locatie en Gemeenten
Barolo DOCG ligt in de provincie Cuneo, in de Langhe-heuvels op de linkeroever van de Tanaro-rivier, ten zuidwesten van Alba. Het gebied beslaat glooiende heuvels op 200-500 meter hoogte, met een continentaal klimaat: warme zomers, koele nachten en herfstmist (nebbia) die Nebbiolo’s trage rijping bevordert. Bodems variëren: Tortoniano (blauwe mergel, elegantie) in het westen, Helvetiano/Serravalliano (zandsteen, structuur) in het oosten – dit verdeelt Barolo in twee stijlen: finesse versus kracht.
De productie is beperkt tot 11 gemeenten (comuni), elk met unieke terroir:
• La Morra (465 ha): Tortoniano-bodems; elegante, parfumrijke wijnen (bijv. Rocche dell’Annunziata).
• Barolo (355 ha): Gemengd; klassieke balans (bijv. Cannubi).
• Serralunga d’Alba (480 ha): Helvetiano; krachtige, tanninerijke wijnen (bijv. Vigna Rionda).
• Castiglione Falletto (285 ha): Kalkrijk; minerale finesse (bijv. Monprivato).
• Monforte d’Alba (430 ha): Helvetiano; robuust (bijv. Bussia).
• Verduno (120 ha): Tortoniano; florale tonen, met Pelaverga-invloed.
• Novello (80 ha): Zacht, vroeg drinkbaar (bijv. Ravera).
• Grinzane Cavour (35 ha): Kwalitatief, klein.
• Roddi (20 ha): Elegant.
• Diano d’Alba (15 ha): Krachtig.
• Cherasco (6 ha): Zeer klein, Tortoniano.
Dit compacte gebied (ca. 20 km doorsnede) creëert microklimaatvariaties, resulterend in diverse stijlen binnen één appellatie.
La Morra ≈ 520 ha → 23,6 %
Barolo ≈ 380 ha → 17,3 %
Castiglione Falletto ≈ 340 ha → 15,5 %
Serralunga d’Alba ≈ 330 ha → 15,0 %
Monforte d’Alba ≈ 320 ha → 14,5 %
Verduno ≈ 110 ha → 5,0 %
Novello ≈ 70 ha → 3,2 %
Grinzane Cavour ≈ 55 ha → 2,5 %
Roddi ≈ 40 ha → 1,8 %
Diano d’Alba ≈ 25 ha → 1,1 %
Cherasco ≈ 15 ha → 0,7 %
Totaal: 2.200 ha → 100 %
Wijngaarden en Statistieken
Barolo is groter en productiever dan Barbaresco, met groei door hoge vineyard-waarden. Recente data uit 2025 tonen:
Totale wijngaardoppervlakte: Circa 2.281 hectare, verdeeld over 11 gemeenten. Dit is stabiel, maar prijzen exploderen: tot €2,3 miljoen/ha in crus als Cannubi, de duurste in Italië.
Aantal producenten: Ongeveer 550 actieve bottelaars, inclusief families, coöperaties en grote huizen. Veel zijn klein: 70% produceert <20.000 flessen/jaar.
Jaarlijkse productie: Gemiddeld 14-15 miljoen flessen (ca. 110.000 hectoliter), met pieken in goede jaren. Italië leidt wereldwijd met 47 miljoen hectoliter in 2025 (+8% vs. 2024).
Export: >70% naar VS, Azië en Europa; prijzen: €30-100 basis, €200+ voor top-MGA’s.
Economische impact: Miljarden in toerisme; evenementen als Collisioni Festival en Barolo Wine Auction genereren miljoenen.
Duurzaamheid: Biologische aanplant groeit (20% in 2025); klimaatuitdagingen reduceren yields in warme jaren.
Regels en Regelgeving
Als DOCG voldoet Barolo aan strenge normen van het consortium, vastgelegd in het Disciplinare (productiespecificaties) https://www.langhevini.it/en/the-appellations-protected-by-the-consortium/barolo-docg/.
Druif: 100% Nebbiolo; geen blends.
Aanplantdichtheid: Min. 3.500 stokken/ha.
Opbrengstlimieten: Max. 8 ton/ha (5.600 l/ha wijn); 7,2 ton/ha voor MGA-wijnen.
Alcoholgehalte: Min. potentieel 13%; bij botteling 13% ABV.
Rijping:
Basis-Barolo: Min. 38 maanden (18 op hout), vanaf 1 november na oogst; verkoop vanaf 4e jaar.
Riserva: Min. 62 maanden (18 op hout); vanaf 6e jaar.
Botteling: Verplicht in de zone; staatszegels voor traceerbaarheid.
Subzones: 181 MGA’s sinds 2010; voor vermelding: lagere yields, hogere alcohol. Gemeentelijke vermeldingen (bijv. “Barolo di La Morra”) toegestaan.
Controles: Jaarlijkse audits; focus op duurzaamheid (geen chemicaliën in beschermde zones).
Deze regels zorgen voor kwaliteit boven kwantiteit, met aanpassingen voor klimaatverandering.
De Druif en Vinificatie
Nebbiolo, “de mistdruif”, rijpt laat (oktober) en is gevoelig voor terroir. Dunne schil geeft kleur, tannines en zuren. Vinificatie:
Oogst: Handmatig, selectief.
Fermentatie: 20-30 dagen met schilcontact voor extractie.
Rijping: Traditioneel in grote Slavonische botti (minder eikeninvloed); modern in Franse barriques (vanille, zachtheid). Blending van percelen voor balans.
Innovaties: Biodynamiek bij producenten als Bartolo Mascarello.
Stijl en Organoleptische Kenmerken
Barolo is granaatrood met oranje rand bij veroudering. Aroma’s: Rozen, teer, drop, kersen, truffel, leer en specerijen. Smaak: Hoge tannines, zuren en alcohol; krachtig, maar ontwikkelt elegantie. Twee stijlen: West (elegant) vs. Oost (gestructureerd). Pairing: Wild, truffelrisotto, oude kazen. Veroudering: 10-50 jaar.
Topproducenten
Barolo telt iconen; hier een uitgebreide selectie gebaseerd op 2025-rankings (Wine Spectator, Gambero Rosso):
Giacomo Conterno: Traditionalist; Monfortino Riserva (€1.000+), 98/100. https://www.conterno.it/
Roberto Voerzio: Modern; Brunate, Cerequio – intense fruit. https://www.robertovoerzio.com/en/
Bruno Giacosa: Falletto; elegante Riserva’s. https://brunogiacosa.it/it/index.php
Aldo Conterno: Bussia; krachtige stijl. https://www.poderialdoconterno.com/en/contacts
Vietti: Villero, Lazzarito; biodynamisch. https://www.vietti.com/en/
Giuseppe Rinaldi: Brunate; cult-traditie. https://rinaldigiuseppe.com/
Paolo Scavino: Cannubi; innovatief. http://www.paoloscavino.com/
Elvio Cogno: Ravera; opkomend. https://www.cognowines.com/en/
Massolino: Vigna Rionda; gestructureerd. https://www.massolino.it/en/
Subzones (MGA’s)
181 MGA’s verdelen het gebied; hier diepgaand de top-20:
• Cannubi (Barolo, 33 ha): Klassiek; parfum + structuur; producenten: Marchesi di Barolo.
• Monfortino (Serralunga, 9 ha monopole): Giacomo Conterno; legendarisch.
• Bussia (Monforte, 55 ha): Krachtig; Aldo Conterno.
• Rocche dell’Annunziata (La Morra, 23 ha): Elegant; Voerzio.
• Brunate (La Morra/Barolo, 28 ha): Balans; Rinaldi.
• En meer: Cerequio, Francia, Vigna Rionda, etc. (volledige lijst op consortium-site).
Kaarten en Interactieve Tools
Dit is een leuke kaart met een overzicht van de MGA's: https://www.google.com/maps/d/u/0/viewer?mid=1HpIXhkJ4FbbSiCR1C7lAhuWVQPaAR00&ll=44.61560123712588%2C7.957355570151291&z=14
Recente Ontwikkelingen en Toekomst
In 2025: Recordprijzen door vraag; productie +8%. Toerisme boomt met wijnreizen. Uitdagingen: Dalende consumptie wereldwijd, maar export groeit.
Waarom gaan we dit huis bezoeken: Marchesi di Barolo is niet alleen een producent, maar letterlijk de bewaarder van de oorsprong van Barolo-wijn. Ze bezitten een stuk van het allerheiligste terroir (Cannubi), rijpen hun wijnen in de historische kelders waar Barolo werd uitgevonden, en combineren 200 jaar traditie met hedendaagse topkwaliteit. Voor veel wijnliefhebbers is een fles Marchesi di Barolo Cannubi het dichtst bij “drinkbare geschiedenis” dat je in Piemonte kunt vinden.
Kortom: zonder de markiezen Falletti di Barolo en later de familie Abbona had Barolo zoals wij die vandaag kennen waarschijnlijk nooit bestaan.
Wat we niet wisten is dat je op de overdekte binnenplaats bij het wijnhuis kan parkeren. Maar aan de randen van het dorp zijn er parkeerplaatsen voldoende.
Na een vriendelijk ontvangst en nog wat rondkijken in de winkel begon de rondleiding met een introductie. Vervolgens gingen we naar de kelders met de RVS tanks en de indrukwekkende mooie houten vaten. We kregen veel informatie maar dat is soms lastig te volgen.
De kelders (of “antiche cantine”) van Marchesi di Barolo, gelegen in het hart van het dorp Barolo zijn een van de oudste en meest iconische wijnkelders ter wereld. Ze bevinden zich in het gebouw dat uitkijkt op het Kasteel van de Marquis Falletti en dateren terug tot het begin van de 19e eeuw. Deze kelders werden oorspronkelijk gebouwd door Marchesa Giulia Falletti Colbert (ook bekend als Juliette Colbert de Maulévrier), die in 1807 trouwde met Marquis Carlo Tancredi Falletti. Giulia, een Franse edelvrouw met een passie voor wijn, zag het potentieel van de Nebbiolo-druif en creëerde hier de moderne stijl van Barolo-wijn: droog, complex en langlevend, in plaats van de zoete, mousserende varianten die toen gangbaar waren. De kelders zijn beschermd tegen de koude herfstwinden door hun ligging onder de heuvels, met bakstenen gewelven en een koel, donker klimaat ideaal voor rijping.
We beginnen met de historie van het wijnhuis: Het domein begint eigenlijk met de Marchese Carlo Tancredi Falletti di Barolo en zijn echtgenote Juliette Colbert di Maulévrier (beter bekend als Giulia di Barolo). Zij waren in de eerste helft van de 19e eeuw de eigenaren van uitgestrekte wijngaarden in het hart van de Barolo-streek (vooral rond het dorp Barolo zelf). Voor die tijd dronk men in Piemonte vooral zoete of licht mousserende rode wijnen van nebbiolo. Juliette Colbert (Franse afkomst) wilde een grote, droge rode wijn maken in de stijl van de Bordeaux-wijnen die ze kende. Ze huurde de Franse oenoloog Louis Oudart in, die de vinificatie volledig veranderde:
Langere schilweking (maceratie)
Gecontroleerde, volledige gisting (geen restsuiker meer)
Rijping in grote houten vaten
Het resultaat was de allereerste moderne, droge Barolo. Deze wijn werd al snel beroemd aan het hof van Savoie in Turijn en later zelfs in Parijs en Londen. Men begon de wijn simpelweg “Barolo” te noemen, naar het dorp en het landgoed van de markies.
Omdat ze kinderloos stierven, schonk Giulia di Barolo een groot deel van haar fortuin (en wijngaarden) aan een liefdadigheidsinstelling (Opera Pia Barolo). De kelders en een deel van de wijngaarden werden in 1895 verkocht aan Pietro Abbona, oprichter van het huidige wijnhuis Marchesi di Barolo. De familie Abbona (1895-heden): Pietro Abbona en later zijn zoon Ernesto Abbona bouwden het domein uit tot een van de grootste en meest gerenommeerde producenten van Barolo. Vandaag de dag wordt het wijnhuis geleid door de 6e en 7e generatie van de familie Abbona, met Ernesto Abbona als huidige eigenaar en wijnmaker. Hij is een van de meest gerespecteerde figuren in de Barolo-wereld.
Juliette Colbert di Maulévrier: een leven vol adel, innovatie en naastenliefde
Juliette Colbert di Maulévrier (vaak Juliette Victorienne Françoise Colbert genoemd, en in Italië bekend als Giulia Falletti di Barolo) was een Franse adellijke vrouw die een blijvende stempel drukte op de geschiedenis van Piemonte en de wijnwereld. Geboren op 26 juni 1785 (of 1786, afhankelijk van bronnen) in Maulévrier, in de Vendée-regio aan de Loire, stamde ze uit een van de oudste adellijke families van Frankrijk. Ze was een achterkleindochter van Jean-Baptiste Colbert, de invloedrijke minister van Financiën onder Lodewijk XIV (de Zonnekoning), wiens beleid de Franse economie en kunstwereld vormgaf. Haar vader, Édouard Colbert, markies van Maulévrier, was diplomaat en een diep gelovig man die zich inzette voor de armen op zijn landgoederen.
Juliette groeide op in een tijd van grote onrust. De Franse Revolutie (1789-1799) raasde over het land, en haar familie, als adel, moest vluchten. In 1793, op amper zevenjarige leeftijd, verloor ze haar moeder, Anne-Marie Louise de Crénolle, die stierf in Brussel tijdens de ballingschap. Haar vader hertrouwde later met Pauline Le Clerc, en Juliette kreeg een halfbroer. De familie zwierf door Europa – van Parijs naar Brussel en verder – om te ontsnappen aan de guillotine en de Terreur, die veel van haar verwanten het leven kostte. Ondanks de chaos kreeg ze een uitstekende opvoeding: ze studeerde kunst, muziek, Grieks, Latijn, Engels, Italiaans en Duits. Deze vorming maakte haar tot een hoogopgeleide, verfijnde vrouw, met een passie voor talen en cultuur. De revolutie verdiepte haar geloof en haar verlangen om de armen te helpen. Ze zag de ellende van het volk van dichtbij, wat haar latere filantropische roeping vormgaf.
In 1807 trouwde ze met de Italiaanse edelman Carlo Tancredi Falletti, markies van Barolo (een Piemontees kasteelheer). Het huwelijk was gearrangeerd, maar het koppel werd een power couple: hij was kamerheer van Napoleon, zij bracht Franse elegantie en intellect mee naar Turijn. Ze vestigden zich in het Palazzo Barolo in Turijn, dat nu een museum is gewijd aan wijn en liefdadigheid.
Hoewel Juliette kinderloos bleef, erfde ze na de dood van haar man in 1838 het immense landgoed van Barolo, inclusief wijngaarden in de Langhe-streek. Lokale Nebbiolo-wijnen waren toen vaak zoet, mousserend en kortlevend – niet de elegante, droge rode wijnen die we nu kennen. Juliette, met haar Franse roots en kennis van Bordeaux-stijl wijnen, wilde iets groters creëren. Ze huurde de Franse oenoloog Louis Oudart (of volgens recente studies Paolo Francesco Staglienò) in om de vinificatie te revolutioneren: langere maceratie op de schillen, volledige gisting zonder restsuiker, en rijping in grote houten vaten. Het resultaat? De eerste droge Barolo, die al snel faam verwierf aan het hof van Karel Albert van Sardinië en in heel Europa. Haar innovaties legden de basis voor Barolo als “koning van de wijnen”. De “cadeau” aan de koning: Er gaat een legendarisch verhaal dat de Marchesa, na een grapje van koning Karel Albert (“Wanneer mogen we je wijn proeven?”), 325 vaten Barolo liet aanrukken met ossenkarren – één per dag van het jaar, minus de 40 dagen vasten tijdens de vasten. De karavaan vulde de hele Via Nizza in Turijn! Dit maakte Barolo beroemd bij diplomaten en koninklijke hoven.
Na de dood van haar man wijdde Juliette zich volledig aan de armen. Ze schonk een groot deel van haar fortuin aan de Opera Pia Barolo, een stichting voor weeskinderen, gevangenen en zieken. Ze stichtte twee religieuze orden: de Zusters van Sint-Anna (voor onderwijs en zorg) en de Dochters van Jezus de Goede Herder (voor ex-gevangenen). In Turijn bezocht ze gevangenissen, deelde soep en kleding, en vocht tegen de barre omstandigheden voor vrouwen en kinderen. Haar paleis werd een toevluchtsoord voor wezen. Haar diep katholieke geloof dreef haar: ze bad veel en zag haar werk als roeping. Juliette stierf op 19 januari 1864 in Turijn, op 78-jarige leeftijd.
in 2015 verklaarde paus Franciscus haar “Venerabel” vanwege haar heroïsche deugden.
Juliette Colbert en Barbe-Nicole Ponsardin (Veuve Clicquot, 1777-1866) worden vaak met elkaar vergeleken als pioniersende “weduwen” (veuve in het Frans) die na de dood van hun echtgenoten een wijnhuis overnamen en de Franse wijntraditie exporteerden. Beiden waren adellijke, hoogopgeleide vrouwen in een mannenwereld, die innovatie en lef toonden tijdens turbulente tijden (Revolutie en Napoleontische oorlogen).
Marchesi di Barolo is een van de grotere producenten in Barolo, met zo’n 175 hectare wijngaard (inclusief iconische cru’s als Cannubi en Sarmassa). Hun totale jaarlijkse productie bedraagt ongeveer 1,5 miljoen flessen, verdeeld over Barolo, Barbaresco, Gavi, Roero Arneis en andere Piemontese wijnen. Specifiek voor Roero Arneis produceren ze ca. 35.000 flessen per jaar. Verkoopcijfers zijn niet publiekelijk gedetailleerd (het is een familiebedrijf), maar de wijnen worden wereldwijd geëxporteerd naar meer dan 50 landen, met een focus op de VS, Azië en Europa. Hun Barolo’s alleen al (ca. 500.000-700.000 flessen per jaar) genereren een geschatte omzet van €20-30 miljoen, gebaseerd op gemiddelde prijzen (€50-150 per fles). In topjaren zoals 2019 of 2021 stijgt de vraag, en hun Cannubi Riserva is een collector’s item.
Historische kelder onder het kasteel van Barolo: De oorspronkelijke kelders van de markies (nu van het wijnhuis) liggen letterlijk onder het middeleeuwse kasteel van Barolo. Ze behoren tot de oudste en mooiste rijpingskelders van de hele Langhe. Veel flessen uit de 19e en vroege 20e eeuw worden nog steeds bewaard.
Eigenaar van top-cru’s (enkele van de allerbeste wijngaarden): Marchesi di Barolo bezit of beheert onder andere:
Cannubi (het allerberoemdste en duurste cru van Barolo, hart van de historische zone)
Sarmassa
Coste di Rose
Brunate (gedeeltelijk)
Rocche di Castiglione (samen met andere producenten)
Cannubi alleen al maakt hen tot een van de allerbelangrijkste spelers.
Traditie + moderne kwaliteit
Lange tijd golden ze als “klassiek-traditioneel” (lange rijping in grote Slavonische eiken vaten, 5-10 jaar voordat de wijn op de markt komt). Sinds eind jaren ’90 (vooral onder Ernesto Abbona) combineren ze dat met moderne precisie in de wijngaard en hygiëne in de kelder, zonder over te gaan op barrique (kleine Franse eik) zoals veel “modernisten”. Resultaat: Barolo’s die zowel kracht, complexiteit als elegantie hebben, en uitzonderlijk goed ouderen.
Ze hebben de naam “Barolo” wereldwijd groot gemaakt
In de 20e eeuw was Marchesi di Barolo een van de eerste die Barolo exporteerde naar de VS, Zuid-Amerika en later Azië. Hun klassieke etiket (met het kasteel) is voor veel mensen synoniem geworden met Barolo zelf.
Barolo DOCG Tradizionale (blend van verschillende cru’s)
Barolo Cannubi (hun vlaggenschip, vaak 95-98 punten bij critici)
Barolo Sarmassa
Barolo Coste di Rose
Barolo Riserva (alleen in topjaren, 10 jaar rijping)
De kelders: De vaten in de kelders van Marchesi di Barolo zijn een mix van historische en moderne eiken vaten, voornamelijk van Slavonisch eiken (een robuust, neutraal eiken uit Oost-Europa dat tannines en aroma’s zachtjes toevoegt zonder de wijn te overheersen). Ze variëren in grootte van 30 hectoliter (kleinere barriques voor intensere extractie) tot enorme botti van 120, 180 of zelfs 500 hectoliter voor langzame, traditionele rijping. De vinificatie begint met temperatuurgecontroleerde fermentatie in thermo-geconditioneerde vaten bij max. 32°C, gevolgd door 8 dagen maceratie. Barolo-wijnen rijpen hier 2 jaar in eiken vaten, gevolgd door 3 jaar op fles voor de Riserva-versies.
De “Botti della Marchesa”: eeuwenoud erfgoed
Leeftijd en oorsprong: De iconische grote vaten (botti) dateren grotendeels uit de eerste helft van de 19e eeuw, rond de jaren 1830-1840. Ze werden gebouwd op initiatief van Marchesa Giulia Colbert di Barolo (1785-1864), die de kelder uitbreidde en de vaten liet maken voor de lange rijping van Nebbiolo-wijn. Dit was precies toen de moderne Barolo-stijl ontstond: droog, vol en tanninerijk, in plaats van de zoete, mousserende versie van daarvoor. De kelder zelf, onder het Falletti-kasteel, is al in gebruik sinds 1807 voor rijping in eikenhout. “Botti della Marchesa”: Er zijn vijf van deze eeuwenoude vaten die nog steeds actief worden gebruikt. Ze zijn zorgvuldig gerestaureerd en onderhouden, en dienen voor de rijping van top-Barolo’s zoals de Riserva of speciale cuvées. Deze vaten zijn meer dan 180-200 jaar oud en symboliseren de “levende geschiedenis” van Barolo – ze hebben jaargangen gerijpt van de 19e eeuw tot nu. Andere vaten in de kelder: De vaten zijn zo oud dat je ziet dat ze lekken. Zonde van die wijn :). r. De rest van de rij (ongeveer 20-25 grote botti) varieert in leeftijd, maar veel zijn uit de late 19e en vroege 20e eeuw (rond 1870-1920), gemaakt tijdens de overgang naar de Abbona-familie (die het domein in 1864 kocht). Ze zijn van Slavonisch eiken, met een capaciteit van 5.000-11.000 liter, en hebben een neutrale invloed op de wijn door hun ouderdom (minder tannine-afgifte, subtiele zuurstofopname). Deze botti waren cruciaal voor de “lange rijping” (6-10+ jaar) die Barolo zijn reputatie gaf als “koningswijn”. Ze hebben wijnen gerijpt voor koningen (zoals Karel Albert en Vittorio Emanuele III) en pausen. Vandaag de dag worden ze nog gebruikt voor een klein deel van de productie, naast modernere vaten, om de klassieke stijl te behouden.
Uniek aspect: In de hele Langhe-streek zijn er weinig producenten die zulke oude vaten nog inzetten. Marchesi di Barolo is een van de weinigen die de “traditionalistische” erfenis levend houdt, in tegenstelling tot de barrique-trend van de jaren ’80.
In de kelder staat een kast met 1 fles erin. Ik moest er om vragen deze fles te zien omdat de gids het wild overslaan. Deze fles is is een Barolo from the historic Piedmontese winery Marchesi di Barolo, en specifiek gaat het om een fles Barolo uit het oogstjaar 1895.
Historische context van deze fles
1895 is een extreem oud en zeldzaam Barolo-jaar. Het is één van de alleroudste nog bestaande flessen Barolo ter wereld die nog in originele staat bewaard is gebleven.
De wijn is gemaakt door Pietro Abbona, die in 1895 eigenaar was van wat toen nog “Cantina dei Marchesi di Barolo” heette (hij had het domein in 1861 gekocht van de laatste markies, Carlo Tancredi Falletti di Barolo). 1895 was een uitstekend oogstjaar in Piemonte (een van de legendarische 19e-eeuwse jaargangen), met een lange, warme zomer en een perfecte rijping van de Nebbiolo-druiven. Er zijn nog slechts enkele tientallen flessen van 1895 over (sommige bronnen spreken van minder dan 50).
Het etiket dat je ziet (met “1895” bovenaan, de medailles uit Wenen 1873 en Turijn 1884, en “Antichi Poderi dei Marchesi di Barolo”) is een reproductie-etiket dat in de 20e eeuw werd gebruikt voor de historische flessen. De originele 19e-eeuwse flessen hadden vaak geen etiket of alleen een eenvoudige strook.
De fles is één van de allerheiligste graals in de wijnwereld: een originele Barolo 1895 van Marchesi di Barolo, nog steeds liggend in de kelder waar hij 130 jaar geleden werd gebotteld. Het is een van de oudste nog bestaande Barolo’s ter wereld en een levend stukje wijn-geschiedenis.
Cannubi: de allerheiligste cru van Barolo
Cannubi is niet zomaar een wijngaard, het is de beroemdste, meest prestigieuze en duurste cru van de hele Barolo-zone. Vrijwel elke wijnkenner en verzamelaar beschouwt Cannubi als de Grand Cru nummer 1 van Barolo.
Ligging en oppervlakte Cannubi
Dorp: Barolo (exact in het geografische hart van de Barolo-zone)
Oppervlakte: ca. 34 hectare totaal, verdeeld over verschillende subzones
Belangrijke subzones binnen Cannubi:
Cannubi storico (de allerbeste kern, ca. 15 ha)
Cannubi Muscatel
Cannubi San Lorenzo
Cannubi Valletta
Cannubi Boschis (soms apart vermeld, maar hoort historisch bij Cannubi)
Alleen wijn van de historische kern (Cannubi tout court of Cannubi storico) mag sinds 2010 gewoon “Cannubi” op het etiket zetten. De andere subzones moeten hun naam erbij vermelden (bijv. “Cannubi Boschis” of “Cannubi Valletta”).
Waarom is Cannubi zo uitzonderlijk?
Unieke bodem (Terroir) Cannubi ligt op een perfecte zuid- tot zuidoostelijke helling (220-300 m hoogte).
De bodem is een mengeling van twee geologische formaties die nergens anders zo mooi samenkomen:
Tortoniaanse kalksteen (blauwgrijze mergel, rijk aan klei → geeft kracht en structuur)
Helvetiaanse zandsteen (lichter, zandiger → geeft finesse en parfum)
Deze combinatie levert wijnen met tegelijk:
Diepe, krachtige tannines
Ongelooflijke aromatische complexiteit (rozen, teer, truffel, balsamico)
Historische faam (al sinds de 18e eeuw)
Al in 1752 wordt Cannubi specifiek genoemd als de beste wijngaard van het dorp Barolo in oude documenten.
In de 19e eeuw was Cannubi de wijngaard waar Juliette Colbert en Louis Oudart hun allereerste droge Barolo maakten.
Tot in de 20e eeuw werd alleen wijn van Cannubi “Barolo” genoemd; de rest was gewoon “Nebbiolo”.
Microklimaat
Perfecte blootstelling aan de zon
Goede ventilatie (minder kans op rot)
Groot temperatuurverschil dag/nacht → behoud van zuren en aroma’s
Smaakprofiel van een echte Cannubi Barolo
• Jong: intense robijnrode kleur, aroma’s van rozen, viooltjes, kersen, teer en kruiden
• Na 10-15 jaar: ontwikkelt klassieke Barolo-neus van truffel, leer, tabak, onderbos, gedroogde rozen
• In de mond: zijdezachte maar stevige tannines, grote lengte, perfecte balans tussen kracht en elegantie
• Verouderingspotentieel: makkelijk 30-50 jaar in topjaren
Hier is het volledige overzicht van alle producenten die eigenaar zijn van wijngaarden in de Cannubi-cru (inclusief subzones), alfabetisch gerangschikt, met de belangrijkste informatie erbij (stand 2025):
• Bartolo Mascarello
Klein historisch perceel in het centrum van Cannubi, < 1 ha, legendarische traditionele Barolo (lange rijping in grote vaten).
• Borgogno (Giacomo Borgogno & Figli) https://www.borgogno.com/en/
1,3 ha in Cannubi, zuidelijke expositie, maakt een klassieke Riserva Cannubi met enorme bewaarcapaciteit.
• Brezza https://www.brezza.it/en/
1,25 ha op steile oost-zuid-oost helling, frisse en harmonieuze stijl met rode bessen en rozenblaadjes.
• Burlotto (G.B. Burlotto) https://www.burlotto.com/en/azienda-vitivinicola/
ca. 0,5 ha in Cannubi, zeer elegante en subtiele interpretatie, vaak beschouwd als een van de fijnste.
• Carlo Viglione e Figli
Klein perceel in Cannubi Muscatel (ca. 0,16 ha, vaak via pacht), gestructureerde Barolo met viooltjes en peper.
• Ceretto https://ceretto.com/en/home
2,3 ha in Cannubi San Lorenzo, biologisch, etiket vermeldt volledige MGA-naam “Cannubi San Lorenzo”.
• Chiara Boschis (E. Pira & Figli) https://www.pira-chiaraboschis.com/#
Klein perceel in het hart van Cannubi, volledig biologisch, verfijnde en complexe vrouwelijke stijl.
• Damilano https://cantinedamilano.it/en/home/
Een van de grootste eigenaren: ca. 2 ha eigen grond + 8 ha lange pacht, produceert o.a. de beroemde Riserva “Cannubi 1752”.
• Diego e Damiano Barale https://www.diegoedamianobarale.it/
Klein familieperceel in Cannubi, klassieke, evenwichtige Barolo.
• Francesco Boschis https://sito1.boschisfrancesco.it/
Zeer klein perceel, delicate en elegante wijnen.
• Francesco Rinaldi https://www.rinaldifrancesco.it/en/
Totaal ca. 2,8 ha in Cannubi + Cannubi Boschis, traditionele lange rijping in grote Slavonische vaten.
• Giacomo Fenocchio https://www.giacomofenocchio.com/
Klein perceel in Cannubi, gracieuze en pure traditionele stijl.
• Giuseppe Rinaldi (overgenomen door dochters, nu “G. Rinaldi”) https://www.rinaldigiuseppe.com/
Historisch perceel, krachtige en terroir-gedreven Cannubi.
• Luigi Einaudi (Poderi Luigi Einaudi) https://www.poderieinaudi.com/en/
2 ha in het centrum van Cannubi, sinds 1997, rijke en gebalanceerde Barolo.
• Luciano Sandrone https://sandroneluciano.com/en/web/?lev1=99
2,2 ha in Cannubi Boschis (nu geheten “Aleste”), fruitrijk, modern en zeer gewild.
• Marchesi di Barolo https://marchesibarolo.com/en/
Historisch een van de grootste eigenaren (ca. 5+ ha), deels verhuurd, rijke en klassieke stijl.
• Michele Chiarlo Michele Chiarlo
ca. 2 ha in het historische hart sinds 1989, geterrasseerd, elegante en toegankelijke top-Barolo “Cerequio” en “Cannubi”.
• Scarzello https://www.scarzellobarolo.com/EN/
Klein perceel in Cannubi, traditionele, gestructureerde wijnen.
• Tenuta Carretta https://www.tenutacarretta.it/en/
2,6 ha verdeeld over 4 percelen in het centrum, maakt meerdere Cannubi-labels, heeft ook een relais & wijnresort in de wijngaard.
• Virna Borgogno https://en.virnabarolo.com/
ca. 1,2 ha, familie-split van Borgogno, moderne korte maceratie voor zachte tannines, familie sinds 1720 in Cannubi.
Dit zijn alle werkelijke grondbezitters in Cannubi (inclusief de uitgebreide subzones). Andere bekende namen zoals Paolo Scavino, Oddero, Vietti of Einaudi (andere tak) hebben geen eigen grond in Cannubi, maar kopen soms druiven of hebben pachtcontracten van derde partijen – zij staan daarom niet in deze lijst.
Prijsniveau (2025)
Een goede Cannubi Barolo kost normaal €80-150 bij release
Topjaren van Marchesi di Barolo Cannubi of Scavino Cannubi: €150-300
Oude jaargangen (1980-2000) op veilingen: makkelijk €300-1000+ per fles
Topjaren Cannubi van de laatste 25 jaar
2019, 2016, 2015, 2013, 2010, 2006, 2004, 2001, 1999, 1996, 1990, 1989
Samenvatting: waarom Cannubi de koning is
Cannubi is de plek waar Barolo-wijn letterlijk is geboren. Het is de enige cru die al 250 jaar lang onafgebroken als de allerbeste wordt beschouwd. Wie een Cannubi Barolo drinkt (vooral van Marchesi di Barolo uit de historische kern), drinkt niet alleen een geweldige wijn, maar ook een stuk levende geschiedenis van Piemonte.
Als je één fles Barolo in je kelder wilt hebben die alles samenvat wat Barolo kan zijn: kies dan een Marchesi di Barolo Barolo Cannubi uit een topjaar. Dat is het dichtst bij perfectie dat nebbiolo kan komen.
Hieronder is een overzicht van de belangrijkste en meest prestigieuze cru’s (MGA’s = Menzione Geografica Aggiuntiva) in de Barolo-zone, exclusief Cannubi (die al uitgebreid besproken is). Ze staan ongeveer gerangschikt van “meest legendarisch” naar “zeer hoog gewaardeerd”.
Top-tier “koningscru’s” (vaak €150-500+ per fles in topjaren)
1. Monfortino (alleen Giacomo Conterno) – eigenlijk de allerbeste percelen van Francia in Serralunga, maar zo legendarisch dat het apart staat.
2. Francia (Serralunga d’Alba) – Giacomo Conterno (Cascina Francia + Monfortino)
3. Rocche dell’Annunziata (La Morra) – Renato Ratti, Paolo Scavino, Mauro Veglio, Roberto Voerzio
4. Brunate (La Morra + Barolo) – Giuseppe Rinaldi, Marcarini, Voerzio, Vietti, Ceretto
5. Bussia (Monforte d’Alba) – Aldo Conterno (Colonello, Cicala, Romirasco), Prunotto, Fenocchio
6. Cerequio (La Morra) – Michele Chiarlo, Boroli, Roberto Voerzio
7. Falletto (Serralunga d’Alba) – Bruno Giacosa (ook “Rocche del Falletto” rood etiket)
8. Gabutti / Bricco Voceto (Serralunga) – Cappellano, Giovanni Boasso
Zeer hoge klasse (vaak €100-250)
• Villero (Castiglione Falletto) – Vietti, Boroli, Oddero
• Rocche di Castiglione (Castiglione Falletto) – Brovia, Vietti, Giovanni Sordo
• Monprivato (Castiglione Falletto) – Mauro Mascarello (Giuseppe Mascarello)
• Lazzarito (Serralunga) – Vietti, Ettore Germano, Fontanafredda “La Villa”
• Vigna Rionda (Serralunga) – Tommaso Canale, Massolino (ook “Vigna Rionda Riserva” 10 jaar rijping)
• Bricco Boschis (Castiglione Falletto) – Cavallotto
• Bricco delle Viole (Barolo) – G.D. Vajra
• Ginestra (Monforte d’Alba) – Paolo Conterno, Elio Grasso (Casa Maté & Gavarini)
• Parussi (Castiglione Falletto) – Massolino
• Arione (Serralunga) – Vietti
Uitstekende “tweede divisie” cru’s (vaak €70-150)
• Sarmassa (Barolo) – Marchesi di Barolo, Brezza
• Coste di Rose (Barolo) – Marchesi di Barolo
• Bricco Ambrogio (Roddi) – Scavino
• Ravera (Novello & Barolo) – Elvio Cogno, Vietti
• Boiolo (La Morra)
• La Serra (La Morra)
• Liste (Barolo)
• Paiagallo (Barolo) – San Biagio
• Castelletto (Monforte d’Alba)
• Santo Stefano di Perno (Monforte d’Alba) – Porro
• Mosconi (Monforte d’Alba) – Chiara Boschis
De 5 Barolo gemeenten en hun typische stijl
• La Morra → elegant, parfum, vroeg drinkbaar (Rocche, Brunate, Cerequio)
• Barolo → perfecte balans tussen kracht en finesse (Cannubi, Sarmassa, Bricco delle Viole)
• Castiglione Falletto → zeer gestructureerd, complex (Monprivato, Bricco Boschis, Villero)
• Serralunga d’Alba → krachtig, tanninerijk, lang bewaarpotentieel (Francia, Vigna Rionda, Lazzarito)
• Monforte d’Alba → krachtig maar vaak wat rustieker (Bussia, Ginestra)
De absolute “heilige graal” top-10 (meest verzamelde cru’s wereldwijd, 2025)
1. Cannubi (Barolo)
2. Monfortino/Francia (Serralunga)
3. Rocche dell’Annunziata (La Morra)
4. Brunate (La Morra/Barolo)
5. Bussia (Monforte)
6. Cerequio (La Morra)
7. Monprivato (Castiglione Falletto)
8. Vigna Rionda (Serralunga)
9. Rocche di Castiglione (Castiglione Falletto)
10. Falletto (Serralunga)
Kortom: Cannubi blijft de koning, maar als je echt de hele diversiteit van Barolo wilt begrijpen, moet je minstens één fles proeven uit elk van de vijf gemeenten en hun top-cru’s. Elke cru vertelt een ander verhaal van hetzelfde druivenras nebbiolo.
Ook nog even wat info over “de Romanée-Conti van Italië”
Monfortino: is trouwens niet echt een “cru” maar dé absolute koning van Barolo
Monfortino is geen gewone MGA/cru zoals Cannubi of Brunate. Het is een eigen merknaam en selectie die alleen Giacomo Conterno maakt. Het is wereldwijd beschouwd als de allerbeste, meest legendarische en duurste Barolo die bestaat – vaak “de Romanée-Conti van Italië” genoemd.
Officiële naam en oorsprong Volledige naam: Barolo Riserva Monfortino
Wijngaard: Cascina Francia (soms ook een klein beetje uit de nabijgelegen Cerretta) in de gemeente Serralunga d’Alba Eigenaar sinds 1974: famiglie Roberto Conterno (Giacomo Conterno)
De wijngaard Cascina Francia
Oppervlakte van het hele perceel: ± 14,5 hectare
Hoogte: 380–400 meter (hoog voor Barolo)
Bodem: klassieke Helvetiaanse bodem van Serralunga → veel kalksteen, mergel en zandsteen → geeft enorme structuur en mineraliteit
Oriëntatie: zuid tot zuidwest
Leeftijd van de stokken: de oudste werden geplant in 1925-1935, de rest 1950-1980
Waarom Monfortino zo bijzonder is
Alleen gemaakt in de allerbeste jaren
Monfortino wordt niet elk jaar gemaakt.
Jaren zonder Monfortino (de druiven gaan dan in de normale Cascina Francia):
2003, 2002, 1995, 1994, 1992, 1991, 1981, 1978, 1972, enz.
Laatste 25 jaar met Monfortino:
2017, 2016, 2015, 2014, 2013, 2010, 2008, 2006, 2005, 2004, 2002 niet, 2001, 1999, 1998, 1997, 1996, 1990, 1989, 1988, 1985, 1982…
Extreem strenge selectie
Alleen de allerbeste trossen van de allerbeste rijen in Cascina Francia worden gebruikt. Soms minder dan 20-25% van de totale oogst.
Vinificatie en rijping (extreem traditioneel)
Zeer lange inweking op de schillen: 5-8 weken (soms met ondergedompelde dop)
Gisting met inheemse gisten in oude houten kuipen
Rijping: 7 tot 8 jaar in grote oude Slavonische eiken vaten (30-50 hl) → bijna geen houtinvloed, pure expressie van nebbiolo en terroir
Geen filtering, geen klaring
Pas op de markt ± 10 jaar na de oogst
Smaakprofiel Monfortino
Jong (10-15 jaar): ongelooflijk gesloten, krachtig, tannines als beton, aroma’s van teer, drop, zwarte kersen, rozen
Vanaf 20-25 jaar: begint te openen → truffel, leer, tabak, gedroogde bloemen, ceder, immense complexiteit
Topjaren (bijv. 1990, 1985, 1971, 1964) zijn op 50-60 jaar nog springlevend
Perfecte balans tussen kracht, finesse en lengte – iets wat bijna geen andere Barolo haalt
Productie en prijs (2025)
Productie: 4.000–8.000 flessen per jaar (soms minder)
Releaseprijs (bij de cantina): ± €900–1.200 (afhankelijk van het jaar)
Secundaire markt (topjaren):
2016: ± €2.500–3.500 per fles
2010: ± €3.000–4.000
1990: ± €5.000–8.000
1971 of 1964: €10.000–25.000+
Topjaren van de laatste 50 jaar (de “heilige graal”)
2016 – 2010 – 2004 – 2001 – 1999 – 1996 – 1990 – 1985 – 1982 – 1978 – 1971 – 1964 – 1958 – 1945
Huidige situatie (2025)
Roberto Conterno (kleinzoon van Giacomo) leidt het domein nog steeds.
Sinds 2015 koopt hij ook percelen in Monfortino-stijl aan in Arione en Cerretta, maar die worden (nog) niet gebruikt voor Monfortino zelf – alleen Cascina Francia mag die naam dragen.
Samenvatting in één zin
Monfortino is de ultieme, meest extreme en meest perfecte expressie van traditionele Barolo: alleen in topjaren, 7-8 jaar houtrijping, 10 jaar na de oogst pas op de markt, en dan nog 20-40 jaar nodig om echt te schitteren. Voor veel verzamelaars is een rijpe fles Monfortino het absolute hoogtepunt van Italiaanse wijn – en van rode wijn tout court.
Monfortino = de extreemste, meest traditionele en langst bewaarde selectie; alleen in topjaren, gemaakt om 40-60 jaar mee te gaan. De “Romanée-Conti” van Barolo.
Cascina Francia = nog steeds een van de allerbeste Barolo’s ter wereld, maar “menselijker”, vroeger drinkbaar en betaalbaarder – en in de meeste jaren 95-98% van wat Monfortino biedt voor 15-20% van de prijs.
Na de rondleiding begon het leuke gedeelte in de proefruimte.
We hebben gekozen voor THE CLASSICS AND THE RARITIES TOUR van 2 uur met een proeverij van 5 wijnen!
Dit kost € 75,— per persoon. Als je er bent moet je het goed doen. Je kan het ook combineren met een lunch maar dat doen we ergens anders in Barolo.
Welke wijnen mochten we proeven?
1) Barbera d’Alba Superiore DOC “Peiragal” 2023 van Marchesi di Barolo.
Naam en jaargang: Barbera d’Alba Superiore DOC “Peiragal” 2023.
Appellatie: DOC (Denominazione di Origine Controllata), met “Superiore”-status voor extra rijping en
alcoholgehalte. De appeltje hebben we al uitvoerig besproken.
Druif: 100% Barbera – een van de meest aangeplante rode druiven in Piemonte, bekend om zijn levendige zuurgraad en fruitigheid.
Alcoholpercentage: 14,5% (typisch voor Superiore).
Flesgrootte: Standaard 0,75 liter, maar ook beschikbaar in magnum (1,5 liter).
Gemiddelde prijs: €30-€45 per fles (afhankelijk van de markt; in Nederland rond €35-€40).
Deze wijn is deel van de “Cru Storici”-lijn van Marchesi di Barolo, wat betekent dat hij komt uit een specifiek, historisch perceel met unieke terroir-kenmerken.
De “Peiragal” is een speciale cuvée, bedacht om te bewijzen dat de terroir van Barolo niet alleen voor Nebbiolo werkt, maar ook voor Barbera. Het perceel werd 35 jaar geleden aangeplant door Nebbiolo-wijngaarden om te experimenteren – en met succes!
De wijngaard en terroir: Wat maakt Peiragal uniek?
“Peiragal” is een oud Piëmontees dialectwoord voor glooiende heuvels met steile hellingen (goede “pendenza”), bestaande uit compacte kalk-klei-bodems vol grote stenen. Dit terroir ligt vlak voor de kelder van Marchesi di Barolo in Barolo, op zo’n 250-300 meter hoogte, met zuidelijke blootstelling.
Bodem: Kalkrijke klei (argilloso calcareo) met kwartsiet, zand en grote stenen – vergelijkbaar met Barolo-gronden, maar lager gelegen (Barbera rijpt vroeger dan Nebbiolo, dus ideaal voor koelere plekken).
Klimaat: Mediterraan met koele nachten; hete zomers en milde winters. De stenen weerkaatsen warmte en beperken wateropname, waardoor de wortels diep groeien (tot 2-3 meter) voor mineraliteit en concentratie.
Oogst en opbrengst: Handpluk eind september/oktober 2023. Lage opbrengst (rond 80-90 hl/ha) voor intensiteit. De 2023-jaargang was goed: milde winter, regen in de lente en zon in de zomer, met focus op cluster-thinning voor balans.
Waarom uniek? Dit is geen doorsnee Barbera – de Barolo-terroir geeft hem meer structuur en diepte dan een typische Barbera d’Asti (die lichter en eleganter is).
Productieproces
Vinificatie: Druiven worden ontsteelt en gefermenteerd in roestvrijstalen tanks bij 28-30°C, met maceratie op de schillen van 8-12 dagen (pomp-overs voor extractie).
Rijping: 12 maanden op Franse eiken vaten (225 liter, vaak barriques) voor zachte tannines en vanille-tonen, gevolgd door 3-6 maanden in tank voor harmonie. Minimale filtering.
Superiore-regels: Extra rijping (min. 1 jaar) en hoger alcoholgehalte voor complexiteit.
Smaakkenmerken en proeffile
Deze wijn is een perfecte balans tussen fruit, zuur en structuur – ideaal voor wie van levendige Italiaanse roden houdt.
Uiterlijk: Intens robijnrood met paarse randen (zoals op je foto); jong briljant, met de tijd granaten tinten.
Neus: Complex en fris: zwarte bessen, kersen, bosbessen, krenten, met hints van geroosterde hazelnoot, vanille, kaneel, peper en een lichte eikennoot (boisé).
Smaak: Vol en elegant, met zachte, rijpe tannines en levendige zuurgraad. Noten van rood/zwart fruit, drop, gebrande noten en kruiden. Droog, harmonieus, met een lange afdronk – niet te zwaar, maar stevig.
Complexiteit: Matig zuur (typisch Barbera), maar de eik geeft diepte.
Scores: Rond 90-92/100 op Vivino en Wine Spectator voor recente jaargangen.
Bewaren en serveren
Drinkvenster: Nu tot 2028-2030 (piek na 2-5 jaar; rijpt mooi door zuur en tannines).
Temperatuur: 16-18°C (koel voor rood: niet te warm, anders verliest hij frisheid).
Decanteren: 30-60 min voor jongere jaargangen, om aroma’s te openen.
Bewaring: Koel en donker liggen; kan 10+ jaar ouderen.
Food pairing: Waar past hij bij?
Barbera is veelzijdig – perfect voor alledaags of speciaal diner.
Langhe-stijl: Vitello tonnato (kalf met tonijnsaus), groentetaartjes, pasta met vleessaus (ragù) of risotto.
Vlees: Gegrild rundvlees, varkenshaas, gevogelte of wildbraad.
Kaas: Zachte Piedmontese kazen zoals Robiola of rijpe Gouda.
Overig: Pizza, bruschetta of zelfs pittige gerechten (zuurtje balanceert specerijen). Vermijd te zware eiken-bombers; dit is een wijn voor “elke gelegenheid”.
Interessante feiten en waar te koop
Barbera is de 5e meest geplante druif in Italië, maar in Alba vaak “tweede viool” achter Nebbiolo – Peiragal bewijst dat hij kan schitteren.
2. Cascina Bruciata – Langhe Nebbiolo DOC “Usignolo” 2023
Naam en jaargang: Langhe Nebbiolo DOC “Usignolo” 2023 (Usignolo betekent “nachtegaal” in het Italiaans – een knipoog naar de zingende frisheid van de wijn).
Producent: Cascina Bruciata (onderdeel van Marchesi di Barolo sinds 2016).
Appellatie: DOC (Denominazione di Origine Controllata) – een brede classificatie voor wijnen uit de Langhe-regio, zonder de strengere DOCG-regels van Barolo of Barbaresco.
Druif: 100% Nebbiolo – de koning van Piemonte, maar hier jonger en lichter dan in crus.
Alcoholpercentage: 14% (op het etiket zichtbaar).
Flesgrootte: 75 cl, met kurk en biologisch keurmerk (SONP = Senza OGM, geen GGO’s).
Productie: Rond 20.000-30.000 flessen per jaar; uit een klein perceel van 1 hectare in de Rio Sordo-cru (Barbaresco-zone).
Gemiddelde prijs: €20-€30 per fles (in Nederland rond €25-€28 bij webshops; betaalbaar voor een kwaliteits-Nebbiolo).
Dit is een “village-level” wijn, maar met cru-aspiraties – perfect als intro tot Nebbiolo’s tannines en aroma’s.
De geschiedenis van de wijn en de producent
Cascina Bruciata (“verbrande boerderij”) heeft een dramatisch verleden: in de jaren 1920 kocht Giovanni Balbo de hoeve in San Rocco Seno d’Elvio (bij Alba), maar jaloerse buren staken hem in brand. Ondanks armoede en wederopbouw maakte de familie al wijn, met doorbraak in de jaren 1950 onder Carlo Balbo. Ze focusten op Nebbiolo uit Rio Sordo, en werden biologisch in 2015.
In 2016 verkocht Carlo aan de Abbona-familie (Marchesi di Barolo), voor continuïteit – wijnmaker Francesco Baravalle bleef aan boord. Vandaag beheren ze 10 hectare, allemaal in Barbaresco-zone, met kelders in Barolo. “Usignolo” is hun vlaggenschip voor toegankelijke Nebbiolo, bedacht als “nachtegaal-zang”: elegant en plezierig, zelfs voor nieuwkomers. De 2023 is de jongste release, uit een warm maar gebalanceerd jaar.
De wijngaard en terroir: Wat maakt Usignolo uniek?
De druiven komen uit een 1-hectare perceel in de Rio Sordo-cru (Barbaresco), op 220-280 meter hoogte met zuidelijke blootstelling – dezelfde bodem als je Barbaresco van eerder!
Bodem: Kalk-klei marls (Marne di Sant’Agata) met fossielen en stenen – geeft mineraliteit en finesse.
Klimaat: Mediterraan met koele nachten; 2023 had een milde winter, regen in lente en zon in zomer, met lage opbrengsten door selectie.
Oogst en opbrengst: Handpluk eind september 2023. Lage rendementen (ca. 50-60 hl/ha) voor concentratie. Wijnstokken: 20-40 jaar oud, biologisch geteeld (geen pesticiden, biodiversiteit).
Waarom uniek? Het is Nebbiolo uit Barbaresco-terroir, maar zonder DOCG-regels: jonger rijpend, frisser dan Barolo, met de elegantie van Rio Sordo (rood fruit en bloemen).
Productieproces
Traditioneel en biologisch, met focus op zachtheid:
Vinificatie: Druiven geselecteerd, ontsteeld en gefermenteerd in roestvrijstalen tanks bij 25-28°C, met 7-10 dagen maceratie (korter dan bij Barbaresco voor frisheid).
Rijping: 6-8 maanden op grote Slavonische eiken vaten (botte) om tannines te verzachten, plus 3 maanden flesrijping. Minimale filtering; geen nieuwe eik voor puurheid.
Biologisch: Gecertificeerd (EU-leaf op etiket); lage interventie, handwerk.
Doel: “Absolute pleasure” – tannines mild maken voor drinkbaarheid, terwijl varietale aroma’s behouden blijven.
Smaakkenmerken en proeffile
De 2023 is jong en levendig: een “baby-Nebbiolo” met diepte, ideaal voor nu. (Scores voor recente jaargangen: 89-90/100, bijv. Wine Enthusiast gaf 90 voor 2021.)
Uiterlijk: Helder robijnrood met paarse randen; briljant en jeugdig.
Neus: Varietaal en fris: rozen, wilde aardbei, kers, viooltjes, met hints van kruiden (tijm, peper) en een lichte amandelnoot.
Smaak: Medium-lichamelijk, met zachte tannines en levendige zuren. Noten van rood fruit (framboos, kers), bloemen en specerijen; droog, harmonieus, met een frisse, lange afdronk. Morbidezza (zachtheid) is key – niet te tanninerijk.
Complexiteit: Elegante instapper; 2023 heeft meer fruit door het warme jaar, maar behoudt Piemonte-balans.
Bewaren en serveren
Drinkvenster: Nu tot 2028 (piek 2025-2027); rijpt 5-7 jaar, maar drink jong voor frisheid.
Temperatuur: 14-16°C; 30-45 min decanteren om tannines te openen.
Bewaring: Koel en donker; liggend om kurk vochtig te houden.
Food pairing: Waar past hij bij?
Veelzijdig voor lichte maaltijden:
Vlees: Gegrilde worstjes, varkensfilet, gevogelte of charcuterie (salami, prosciutto).
Vegetarisch: Pasta met tomatensaus, risotto met paddenstoelen, gegrilde groenten of pizza.
Kaas: Zachte zoals Robiola of halfharde zoals Fontina.
Tip: Zuurtje matcht zuur in gerechten; super als aperitief met olijven.
8. Interessante feiten en waar te koop
Koopadvies: In Nederland bij Vivino, Tannico of Henri Bloem (rond €25). Online via ByVino of Fine Wine & Good Spirits; check voor 2023-stock.
Dit is de “toegankelijke ster” van Cascina Bruciata: Nebbiolo zonder intimiderende tannines, maar met alle charme van de Langhe.
Wij allemaal waren minder enthousiast over deze wijn. Misschien lag onze lat na alle eerder geproefde wijnen hoger :) Erg weinig te zien op de website: https://www.cascinabruciata.it/en
Op naar de volgende wijn!
3. Cascina Bruciata – Barbaresco DOCG “Rio Sordo” 2021
De wijn in één zin
Een klassieke, elegante, biologische single-vineyard Barbaresco uit de topcru Rio Sordo, gemaakt door Cascina Bruciata (sinds 2016 eigendom van de familie achter Marchesi di Barolo), uit het uitstekende jaar 2021.
Producent: Cascina Bruciata (Abbona familie / Marchesi di Barolo) https://www.cascinabruciata.it/en
Wijn: Barbaresco DOCG “Rio Sordo” 2021
Druif: 100 % Nebbiolo
Cru: Rio Sordo – officiële subzone in de gemeente Barbaresco
Alcohol: 14,5 %
Biologisch: Ja, officieel gecertificeerd (zie achteretiket)
Opbrengst: zeer laag (± 40–45 hl/ha)
Productie: ± 9.000–10.000 flessen per jaar
Rijping: 24–26 maanden grote Slavonische eiken vaten (2500–5000 L) + 6–9 maanden fles
Huidige marktprijs: €70–€100 (in restaurants vaak €90–€110 op de kaart)
Hoe smaakt hij precies in 2025 (nu 4 jaar na oogst)?
Kleur: helder granaatrood met lichte oranje rand
Neus: puur en verleidelijk – rozenblaadjes, klein rood fruit (framboos, kers), viooltjes, teer, zoethout, een vleugje balsamico en menthol
Mond: medium-vol, ragfijne tannines (2021 is een elegante vintage), levendige maar perfect rijpe zuren, lange minerale afdronk met een zilte toets
Structuur: klassiek en traditioneel – geen nieuw hout, geen overrijp fruit, pure terroir-expressie
Huidige drinkstatus: prachtig open (vooral na 1–2 uur decanteren), maar nog steeds jeugdig en met 15–20 jaar potentieel voor de boeg
Recente scores (2024–2025)
• Vinous (Antonio Galloni): 94–95
• Robert Parker / Wine Advocate: 94+
• Decanter: 95
• James Suckling: 94
• Falstaff: 93
Kortom: een van de absolute sterren van de 2021 Barbaresco-vintage.
Waarom deze fles zo bijzonder is in jouw lijn-up
1. Marchesi di Barolo – Barbera d’Alba “Peiragal” 2023 → fruitig, direct, uit Barolo-zone
2. Cascina Bruciata – Langhe Nebbiolo “Usignolo” 2023 → lichte, vriendelijke Nebbiolo (instap)
3. Cascina Bruciata – Barbaresco “Rio Sordo” 2021 → de serieuze, bewaarkracht-Nebbiolo uit exact dezelfde wijngaard als de Usignolo, maar met 2 jaar extra rijping en concentratie
Je hebt vanavond dus een perfecte verticale proeverij van de Abbona-familie gedronken: van fruitige Barbera → toegankelijke Nebbiolo → top-cru Barbaresco. Beter kun je Piemonte bijna niet samenvatten in drie glazen.
Geniet van die laatste slok Rio Sordo 2021 – dit is echt een fles om even bij stil te staan.
En als je hem ooit nog eens tegenkomt: meteen kopen. Dit is Barbaresco op topniveau voor een eerlijke prijs.
WAT WE MET DE PROEVERIJ NOG MISTEN WAREN NATUURLIJK DE ECHTE BAROLO’S
MAAR DEZE BEUKERS KWAMEN ER NU AAN:
4. Marchesi di Barolo – Barolo DOCG “Sarmassa” 2020
Dit is de grande finale van de proeverij en meteen een van de absolute top-cru’s van het huis:
Marchesi di Barolo – Barolo DOCG “Sarmassa” 2020
Producent: Marchesi di Barolo (Abbona familie)
Wijn: Barolo DOCG single-vineyard “Sarmassa”
Jaargang: 2020 (uitstekend, klassiek jaar in Barolo)
Druif: 100 % Nebbiolo
Cru: Sarmassa – historische topwijngaard in de gemeente Barolo zelf
Alcohol: 14,5 %
Rijping: 24 maanden in grote Slavonische eiken vaten (2000–3000 L) + 12 maanden fles
Productie: ± 12.000–15.000 flessen per jaar
Huidige winkelprijs: €90–€130
Restaurantprijs: vaak €140–€180 op de kaart
Waarom Sarmassa: één van de allerbeste crus van Barolo
Ligging: zuid/zuid-oost expositie, 280–320 meter hoogte, pal naast Cannubi en tegenover Bussia
Bodem: zeer compacte kalk-klei (limoso-calcareo), rijk aan fossielen en mineralen → geeft enorme structuur, balsamico-tonen en lange levensduur
Buren: o.a. Brezza, Silvio Grasso en een klein stukje van E. Pira (Chiara Boschis)
Kenmerk: Sarmassa combineert kracht met finesse → iets strakker en mineraler dan Cannubi, maar rijker en complexer dan Coste di Rose
Hoe smaakt de 2020 Sarmassa nu (november 2025)?
De 2020 is een klassieke, koele jaargang: perfect rijp fruit, hoge zuren, strakke tannines → bewaarkanon.
Kleur: intens granaatrood, nog bijna ondoorzichtig, lichte granaatrand
Neus: ongelooflijk complex en gelaagd – zwarte kers, rozen, teer, drop, tabak, balsamico, leer, kreupelhout, grafiet, een vleugje munt en ceder
Mond: vol, krachtig maar verfijnd; tannines zijn stevig maar zijdezacht, perfecte balans, enorme lengte. Smaak van zwarte bessen, kruiden, mineralen en een zilte, bijna jodium-achtige afdronk
Structuur: klassiek en traditioneel – geen barrique, alleen grote vaten → pure terroir
Drinkvenster: nu al prachtig na 2–3 uur decanteren, maar echte piek pas 2028–2045. Kan makkelijk 30+ jaar mee.
Recente scores (2024–2025)
• Antonio Galloni (Vinous): 95–96 punten
• Monica Larner (Wine Advocate): 95 punten
• James Suckling: 96 punten
• Decanter: 95 punten
• Falstaff: 96 punten
Kortom: een van de allerbeste Barolo’s van het huis in 2020 en een serieuze concurrent voor Cannubi.
Dit is Barolo op zijn allerbest.
En als je ooit een fles tegenkomt: meteen meenemen. Dit is collector’s stuff.
5 Marchesi di Barolo – Barolo Riserva DOCG 2016
Dit is niet zomaar een Barolo.
Dit is dé historische topwijn van het huis, alleen gemaakt in de allerbeste jaren, en de 2016 is een van de grootste Barolo-jaargangen van de eeuw.
Volledige naam
Marchesi di Barolo – Barolo Riserva DOCG 2016
“Antichi Poderi dei Marchesi di Barolo – Già Fornitori della Real Casa”
(exclusieve Riserva van de historische percelen)
Druif: 100 % Nebbiolo
Herkomst: blend van de allerbeste percelen in de gemeente Barolo: Cannubi, Sarmassa, Coste di Rose, La Volta en een klein stukje Bussia
Jaargang: 2016 → legendarisch, 5 sterren, perfect rijp, hoge zuren, fluweelzachte tannines
Alcohol: 14,5 %
Rijping: 36 maanden in grote Slavonische eiken vaten (2000–5000 L)
minimaal 24 maanden flesrijping in de historische kelders onder het kasteel
→ totaal meer dan 5 jaar rijping vóór releaseProductie: slechts ± 8.000–10.000 flessen (heel beperkt)
Huidige marktprijs 2025: €150–€220 (in restaurants vaak €250–€350)
Waarom deze wijn zo bijzonder is
Dit is de “koningswijn” van Marchesi di Barolo.
Ze maken hem alleen in uitzonderlijke jaren (bijv. 2001, 2004, 2006, 2010, 2013, 2016, 2019).
De 2016 is de unaniem geprezen als een van de allerbeste Barolo’s ooit gemaakt door dit huis én in het algemeen.
Hoe smaakt hij nu (november 2025 – 9 jaar na oogst)?
Hij begint nu pas echt te openen.
Kleur: diep granaatrood met warme oranje randen
Neus: adembenemend complex – rozen, viooltjes, zwarte kers, tabaksblad, leer, truffel, cederhout, balsamico, kreupelhout, pure chocolade, kruiden
Mond: perfect in balans – fluweelzachte tannines, zijdezacht mondgevoel, enorme lengte, levendige maar rijpe zuren, alles in harmonie
Afdronk: eindeloos, met een zilte, minerale echo die blijft hangen
Drinkvenster: nu al schitterend (na 2–3 uur decanteren), piek 2025–2045, kan makkelijk 2050+ halen
Scores (2016 Riserva)
• Antonio Galloni (Vinous): 97 punten
• Monica Larner (Wine Advocate): 96+ punten
• James Suckling: 98 punten
• Decanter: 97 punten
• Falstaff: 98 punten
• Wine Spectator: 96 punten
Kortom: bijna perfecte scores overal.
Historische context
Deze Riserva is een eerbetoon aan de tijd dat Marchesi di Barolo nog leverancier was van het Italiaanse koningshuis (vandaar “Già Fornitori della Real Casa”).De 2016 wordt door veel kenners nu al geplaatst naast de legendarische 1989 en 1990 van het huis.
De proeverij in één overzicht
1. Barbera Peiragal 2023 → fruit & plezier
2. Langhe Nebbiolo Usignolo 2023 → intro Nebbiolo
3. Barbaresco Rio Sordo 2021 → elegante cru
4. Barolo Sarmassa 2020 → krachtige single vineyard
5. Barolo Riserva 2016 → de absolute koning, perfecte afsluiter
Het was een masterclass Barolo/Barbaresco, gedronken van één van de allerbeste producenten ter wereld, in perfecte volgorde van licht naar zwaar, van jong naar oud. Met een totale waarde van ca. €400/500,—.
Tijd om het wijnhuis te verlaten en te gaan lunchen.
Midden in het centrum van Barolo in een heel leuk en klein restaurant is restaurant EASY COSI BAROLO https://www.easycosibarolo.com/en/menu
Mooie kaart met regionale gerechten! Maar het lijkt wel of ieder restaurant geweldig is. Weer met veel wijn en gewelven. Wederom een aanrader! Reserveren is wel handig. Er zijn maar een paar tafels. Wat had ik dit keer? Toch maar weer Vitello Tonnato! Heerlijk! En vervolgens: Spezzatino di Vitello al Barolo con pure di patate. Het was weer genieten.
Je zou denken dat na een wijnproeverij er geen zin meer is in wijn maar we kregen net de smaak te pakken 😂
We kozen: Barbera Langhe DOC 2023 van Poderi Luigi Einaudi
https://www.poderieinaudi.com/en/
Deze fles bevat een Barbera Langhe DOC 2023, een rode wijn uit de Piemonte-regio in Noord-Italië, geproduceerd door het gerenommeerde wijnhuis Poderi Luigi Einaudi. Barbera is een inheemse druivensoort uit Piemonte, bekend om zijn levendige zuurgraad, fruitige aroma’s en veelzijdigheid bij maaltijden. Deze wijn is een klassieker uit de Langhe-heuvels, een UNESCO-werelderfgoedgebied, en draagt de DOC (Denominazione di Origine Controllata) aanduiding, wat garant staat voor kwaliteit en herkomst.
Productie en Kenmerken
Druif: 100% Barbera, geoogst uit wijngaarden in Dogliani (provincie Cuneo).
Wijngaarden: De druiven komen van de cru’s San Giacomo en San Luigi, op een hoogte van 380 meter. De bodem is marl-kalk-kleiachtig (typisch voor Langhe), met een zuid/zuid-oostelijke ligging voor optimale zonblootstelling. De wijnstokken zijn geplant in 1983 en 2004, met een dichtheid van 4500 planten per hectare en Guyot-snoeisysteem.
Vinificatie: De druiven fermenteren in stalen en betonnen tanks bij een gecontroleerde temperatuur van 30°C. Na 8-10 dagen wordt de wijn overgeheveld, gevolgd door ontklazing en malolactische gisting. De wijn rijpt enkele maanden in houten vaten, wat hem verfijning geeft, en daarna in de fles voor extra complexiteit.
Alcoholpercentage: Rond de 13-14% (typisch voor deze wijn).
Jaargang 2023: Dit is een recente vintage, geoogst in een jaar met een koel, nevelig najaar dat gunstig was voor de frisheid van de druiven – ideaal voor Nebbiolo en Barbera. De 2023-editie is fruitgericht, sappig en toegankelijk, met milde tannines en veel vitaliteit, wat hem een crowd-pleaser maakt.
Proefnotities
Kleur: Robijnrood met granaatrode tinten.
Neus: Intens en volwassen, met aroma’s van rijpe rode vruchten zoals kersen en bessen.
Smaak: Vol van lichaam, droog en fris, met smaken van rode bessen die verfijnd zijn door houttannines. Het resultaat is zacht, complex en elegant, met een aangename zuurgraad die de wijn levendig houdt. Op Vivino scoort hij gemiddeld 3.9/5 op basis van duizenden reviews, met lof voor zijn ‘etherische’ ontwikkeling na veroudering.
Leeftijdspotentieel: Drinkbaar nu, maar kan 3-5 jaar rijpen voor meer diepte.
Food Pairings Deze wijn past uitstekend bij hartige, eenvoudige gerechten uit de Italiaanse keuken. Denk aan burgers, zachte kazen, worstjes, charcuterie, varkensvlees of pasta met tomatensaus. De zuurgraad snijdt mooi door vet vlees, terwijl de fruitigheid hem veelzijdig maakt voor alledaags gebruik.
Prijsklasse en Beschikbaarheid
Rond de €20-€30 per fles, afhankelijk van de markt. Hij is breed verkrijgbaar via wijnimporteurs en online (bijv. via Vivino of gespecialiseerde winkels).
Het Wijnhuis: Poderi Luigi Einaudi
Poderi Luigi Einaudi is een familiebedrijf met een rijke geschiedenis, geworteld in de Langhe-heuvels van Piemonte. Het is niet alleen een winery, maar ook een symbool van Italiaanse veerkracht, verbonden aan een van de meest iconische figuren uit de moderne Italiaanse geschiedenis.
Geschiedenis en Tijdlijn
1897: Oprichting: Luigi Einaudi (1874-1961), toen 23-jarige universiteitsstudent en toekomstig econoom, koopt zijn eerste boerderij ‘San Giacomo’ in Dogliani. Ondanks bescheiden middelen ziet hij potentieel in de crisisgetroffen regio en wil hij het platteland revitaliseren. In 1915 bouwt hij een kelder om wijn te bottelen in plaats van alleen druiven te verkopen.
Jaren 1920-1950: Groei onder Luigi: Als gouverneur van de Banca d’Italia, minister en tweede president van de Italiaanse Republiek (1948-1955), blijft hij betrokken bij de winery. Hij mist nooit een oogst, zelfs niet vanuit Rome, en belichaamt Piedmontese soberheid en pragmatisme.
Jaren 1950-1980: Roberto Einaudi: Luigi’s zoon Roberto, geboren op San Giacomo en later oprichter van het Techint-concern, neemt over. Als werktuigbouwkundige investeert hij in land en behoudt de familiale band met Dogliani.
Jaren 1980-2000: Paola Einaudi Ruffo: Roberto’s dochter Paola keert terug naar Dogliani en herlanceert het merk. Ze verbetert de kwaliteit, bouwt een sterk team en richt zich op elegante wijnen met terroir-karakter.
Hedendaags (vanaf 2010): Matteo Sardagna, Paola’s zoon en een architect met passie voor kunstgeschiedenis, leidt nu het bedrijf. Hij combineert traditie met moderniteit om de winery wereldwijd te profileren, met focus op duurzaamheid en de Langhe-erfenis.
Huidige Status
Locatie en Omvang: Hoofdzetel in Dogliani, met estates in Barolo en andere Langhe-gebieden. Totaal circa 50 hectare wijngaard, gericht op inheemse druiven zoals Nebbiolo (voor Barolo en Dogliani), Barbera, Dolcetto en Arneis.
Filosofie: Vier generaties lang family-owned, met nadruk op respect voor het land, mensen en gemeenschap. Ze produceren hoogwaardige, territoriumgetrouwe wijnen zonder compromissen.
Bekendheid: Bekend om iconische wini als Dogliani Superiore en Barolo’s, maar ook toegankelijke labels zoals deze Barbera. Het wijnhuis trekt bezoekers aan door zijn historische band met president Einaudi en de prachtige heuvels.
Deze wijn en winery belichamen de essentie van Piemonte: elegantie, geschiedenis en pure passie voor terroir.
Na de gezellige lunch gingen we nog slenteren door Barolo. Er is een leuke winkel van Borgono https://www.borgogno.com waar je zeker moet kijken. Ze hebben een mooie fles wijn staan uit mijn geboorte jaar 1967. € 1250,— en dat laat ik toch even schieten 😂 Je kan er ook een tour doen. Mooi wijnhuis met een goed verhaal. Topper ook in marketing.
Daarna natuurlijk naar het wijnmuseum. https://www.wimubarolo.it/en/ Daar hoef je niet heel lang te kijken. Qua museum valt het wat tegen. Weinig over Barolo en de wijnen. Wel een erg mooi uitzicht bovenop het gebouw. Je moet er geweest zijn maar verwacht er niet te veel van.
Aan het einde van het museum is er op de begane grond een ruimte waar je wijn kan proeven per glas. Dan kan je net zo goed de duurste fles kiezen. De fles kost € 130,— en is een Barolo Riserva. Voor € 10,— kan je deze proeven. Hoe vaak drink je een fles van deze prijs. Dus gewoon doen. Jaartal was uit 2009. En je proefde dat hij toch nog langer kon liggen. Geen idee verder wat voor wijn en het verhaal er achter. Dis wat heb ik eigenlijk gedronken?
Barolo Riserva Cento Anni 2009 van Giovanni Manzone
Deze mooie fles is een Barolo Riserva Cento Anni 2009, geproduceerd door het gerenommeerde wijnhuis Azienda Agricola Giovanni Manzone in Monforte d’Alba, in het hart van de Langhe-regio in Piëmonte, Italië. Deze specifieke cuvée is een speciale editie, gecreëerd om het 100-jarig jubileum van het wijnhuis te vieren in 2025 – vandaar de naam ‘Cento Anni’ (Honderd Jaar). Het is een limited edition Riserva, gebotteld in een eerbetoon aan de familiegeschiedenis en de terroir van de Langhe, een UNESCO-werelderfgoedgebied met glooiende heuvels en eeuwenoude wijnbouwtradities.
Het Wijnhuis: Giovanni Manzone – Een Familie-erfenis van 100 Jaar
https://manzonegiovanni.com/manzonegiovanni/en/home-page-en/
Giovanni Manzone is een klein, familiegericht wijnhuis dat in 1925 werd opgericht door Giovanni Manzone (geboren in 1886) in het dorp Monforte d’Alba. Het ligt in de Barolo DOCG-zone, een van de elf gemeenten in de Langhe-heuvels, waar de naam ‘Mons fortis’ (versterkte heuvel) verwijst naar de middeleeuwse vesting. De familie Manzone behoort tot de vijfde generatie wijnmakers en beheert ongeveer 10 hectare wijngaarden, voornamelijk op steile, rotsachtige hellingen die ideaal zijn voor Nebbiolo, maar uitdagend om te bewerken.
Geschiedenis in vogelvlucht:
Begin 20e eeuw: Giovanni Sr. werkte als kelderwerker bij de coöperatieve Cantina Sociale di Monforte d’Alba, opgericht in de 19e eeuw door een progressieve priester. Na de Eerste Wereldoorlog sloot de coöperatie, en Giovanni erfde via een familie-lottery de uitdagende percelen in Castelletto (steile, stenige grond, ongeschikt voor granen) en Ciabot del Preve (een historische boerderij met wijngaarden, bossen en vee).
Jaren 1950: In een tijd van naoorlogse emigratie uit de plattelands Langhe (veel mensen trokken naar de steden), koos Giovanni voor innovatie. Hij introduceerde de eerste Lamborghini-kruiptractor voor de steile hellingen en begon zijn druiven zelf te vinifiëren, wat de waarde van zijn wijnen enorm verhoogde.
Jaren 1980-1990: De ‘Barolo-revolutie’ brak aan, met hoge scores van Amerikaanse critici die Barolo wereldwijd op de kaart zetten. Het huis balanceerde tussen traditionele en moderne methoden: lange maceratie en houtrijping, maar met respect voor de terroir.
2000-heden: In 2012 werd een nieuwe ondergrondse kelder gebouwd onder de Castelletto-wijngaarden, met een proeverijruimte. Tijdens de graafwerken ontdekten ze een natuurlijke waterbron, die ze intact lieten voor bezoekers – een symbool van hun band met het land. Vandaag leiden de nakomelingen (vijfde generatie) het huis, met focus op kwaliteit boven kwantiteit. Het motto? “Diepe wortels in de Langhe: passie, toewijding en vakmanschap op schrale bodems die exceptionele druiven opleveren.”
Filosofie en Duurzaamheid: Manzone benadrukt een harmonie tussen mens en landschap. Ze werken biologisch (geen chemicaliën, handmatige oogst) en behouden tradities zoals spontane gisting. De wijngaarden in Gramolere en Castelletto liggen op 250-350 meter hoogte, met kalk-klei-bodems (blauwe marl) die Nebbiolo elegantie en structuur geven. Geen irrigatie, minimale interventie – puur terroir-driven wijn.
Het huis produceert voornamelijk Barolo’s (zoals Gramolere, Castelletto en Bricat), maar ook een paar Barbera en Dolcetto. Jaarlijkse productie: rond de 30.000 flessen, hoofdzakelijk export (VS, UK, Azië).
Deze Barolo DOCG Riserva Cento Anni 2009 https://manzonegiovanni.com/manzonegiovanni/en/portfolio-items/0barolo-2009-riserva-cento-anni/ is een hommage aan de oprichter en het eeuwfeest. Slechts een beperkte oplage werd gemaakt, met flessen van 750 ml en 14% alcohol. De jaargang 2009 was legendarisch in Barolo: warm, maar met frisheid, resulterend in wijnen met diepte en verouderingspotentieel.
Productieproces:
Druiven: 100% Nebbiolo, geoogst handmatig in oktober 2009 uit de Gramolere-wijngaard (een steile helling in Monforte d’Alba, bekend om zijn intense aroma’s).
Vinificatie: Traditionele methode met lange maceratie (weken op de schillen) voor extractie van kleur, tannines en aroma’s. Spontane gisting met inheemse gisten.
Rijping: Eerst 7 jaar in grote Slavonische eikenhouten vaten (voor zuurstofcontact zonder te veel houtinvloed), dan 5 jaar in betonnen vaten (voor stabiliteit en mineraliteit). Gebotteld rond 2022, en pas in 2025 gelanceerd – totaal 16 jaar na de oogst. Dit maakt het een ‘Riserva’ (minimaal 5 jaar rijping voor Barolo DOCG).
Label: Geïnspireerd op de eerste flessen uit de jaren 1960, met een familiewapen (rood-zwart schild met florale motieven) en gotische letters. Onderaan staat “Prodotto ed imbottigliato da A. z. Agr. Giovanni Manzone” – puur Italiaans vakmanschap.
Technische specs:
Kleur: Diep robijnrood met granaatrode tinten.
Zuurgraad: Hoog, voor frisheid.
Tannines: Stevig maar gepolijst door de lange rijping.
Potentieel: Kan nog 15-20 jaar rijpen.
Proeverijnotities
Deze wijn is een meesterwerk van elegantie en complexiteit – geen brute kracht, maar een verfijnde evolutie. Decanteer hem minstens 4 uur (of een dag) voor optimaal plezier; hij opent zich traag als een goede roman.
Uiterlijk: Intens granaat met een donkere kern; verrassend jong ogend, zonder oranje rand (typisch voor rijpe Nebbiolo).
Neus: Een boeket om bij weg te dromen: gedroogde rozenblaadjes, witte truffel, zure kersen. Subtiele nuances van tabak, drop, leer en een vleugje balsamico.
Smaak: Zacht en satijnzacht op de tong, met getemde tannines. Balans tussen alcoholische warmte, fruitgewicht en verfrissende zuurgheid. Dominante tonen van zure kersen, gedroogde kruiden (tijm, venkel), met een aardse ondertoon van teer en mineralen. Naar de afdronk: lang en harmonieus, met een traag, glimlach-opwekkend afscheid.
Algemeen: Seamless en emotioneel – een wijn voor speciale momenten. Scores: Rond de 95+ punten bij critici (bijv. Jancis Robinson en anderen prijzen de diepte).
Pairings en Serveertips
Voedsel: Perfect bij wild (hert, fazant), stoofvlees, gebraden rood vlees of truffelgerechten – de Langhe-classics. Probeer met pecorino-kaas of paddenstoelen-risotto voor een truffel-match.
Temperatuur: 16-18°C serveren, in groot glas voor oxidatie.
Bewaring: Koel en donker; piekt nu, maar kan tot 2040+.
Prijsindicatie: Rond €100-€150 per fles (afhankelijk van markt), maar als collector’s item duurder.
Er zijn slechts 2793 flessen gemaakt van de Barolo Riserva Cento Anni 2009 van Giovanni Manzone!
Dus leuk om te proeven!
Na Barolo nog even naar Novello gereden. Mooie uitzichten weer maar het was al donker geworden inmiddels.
Vervolgens weer naar Alba. Even gerelaxt en daarna weer gezellig Alba in gelopen.
We zijn terecht gekomen in de wijnbar van Roberto Sarotto. Een bekend wijnhuis.
https://www.robertosarotto.com/en/
Het aanbod van dit wijnhuis is zeer groot. Het leuke van deze wijnbar is dat ze in de (erg mooie) kelder heel veel wijnflessen hebben die je kan drinken maar ook kan kopen. Ook is er een heel klein museumpje. Vraag aan de ober of je beneden mag kijken. Dan krijg kort een leuk verhaal over de wijnen. Als je met een groep bent kan je ook een leuke tafel in de kelder hebben temidden van flessen wijn. Vast reserveren maar wel leuk! Die kelder is wat gezelliger en authentieker dan de begane grond.
Na veel rode wijn gedronken te hebben vandaag is iets fris ook lekker.
Wat hebben we er gedronken?
1) Gavi del Comune di Gavi DOCG “Bric Sassi” van Roberto Sarotto
Dit is een Gavi del Comune di Gavi DOCG “Bric Sassi” (ook wel aangeduid als “Tenuta Manenti”), een witte wijn geproduceerd door het Italiaanse wijnhuis Roberto Sarotto uit de Piemonte-regio in Noord-Italië.
Deze wijn is gemaakt van 100% Cortese-druiven, een inheemse variëteit die typisch is voor het Gavi-gebied, en draagt het DOCG-keurmerk (Denominazione di Origine Controllata e Garantita), wat garant staat voor hoge kwaliteit en herkomstcontrole. Het is een frisse, minerale witte wijn die bekendstaat om zijn elegantie en veelzijdigheid, ideaal voor aperitieven of maaltijden. De vintage op je foto is niet duidelijk zichtbaar, maar recente jaargangen zoals 2023 of 2024 zijn gangbaar, met een alcoholgehalte van rond de 12,5-13,5%.
Productie en Kenmerken
De druiven voor deze wijn komen uit de “Bric Sassi”-wijngaard (wat “heuvel van stenen” betekent) in de Tenuta Manenti, een domein in het hart van het Gavi-gebied, nabij het stadje Gavi in Piemonte. Dit terroir kenmerkt zich door kalkrijke, stenige bodems die de wijn een opvallende mineraliteit geven. De oogst vindt plaats in de tweede helft van september, volledig met de hand om de kwaliteit te waarborgen. Na de pluk worden de hele trossen geperst, gevolgd door een fermentatie en rijping in roestvrijstalen tanks gedurende twee maanden, en nog eens twee maanden in de fles voordat de wijn op de markt komt. Dit proces behoudt de frisheid en fruitigheid, zonder houtrijping, wat resulteert in een complexe wijn met een verrassend lange levensduur – hij kan enkele jaren rijpen, maar is op zijn best jong gedronken. De wijn is veganistisch en bevat sulfieten, met een flesinhoud van 750 ml en een natuurlijke kurkafsluiting.
Proefnotities
In het glas toont de wijn een strogele kleur met lichte gouden randen. De neus is delicaat en bloemig, met duidelijke tonen van witte bloemen, ananas, abrikoos, perzik en een hint van amandel of mineralen. Op de tong is hij fris en licht, met medium body en een zijdezachte textuur. Smaken van citrus (zoals Meyer-citroen), perzik, peer, honingmeloen en steenfruit domineren, ondersteund door een stenige mineraliteit en een verfrissende zuurgraad. De afdronk is lang en harmonieus, met een lichte bitterheid die typisch is voor Cortese. Critici zoals Jancis Robinson prijzen de finesse en complexiteit, met scores vaak rond de 16-17/20. Serveer hem op 8-10°C in een groot glas voor optimale aroma’s.
Pairings en Bewaring
Deze Gavi past perfect bij lichte gerechten: witte vis, schaal- en schelpdieren, salades, gegrilde groenten of zachte kazen. Probeer hem met zeevruchtenpasta, asperges of een eenvoudige risotto voor een klassieke Italiaanse match. Hij is ideaal als aperitief in de zomer vanwege zijn verfrissende karakter. Bewaar de wijn koel en donker; hij drinkt het best binnen 2-3 jaar na de vintage, maar kan tot 5 jaar rijpen voor meer complexiteit. Prijsindicatie: rond €15-€20 per fles, afhankelijk van de markt.
Het Wijnhuis: Roberto Sarotto – Een Familie-erfenis van Meer dan 200 Jaar
Het wijnhuis Roberto Sarotto is een familiebedrijf in Neviglie, een klein dorp in de Langhe-heuvels van Piemonte, nabij Alba. De geschiedenis gaat terug tot rond 1820, toen Giuseppe Sarotto, afkomstig uit Barbaresco, zich vestigde in Neviglie en begon met wijnproductie. Hij richtte zich initially op Dolcetto voor lokale markten en export naar Engeland. De traditie werd voortgezet door zijn zoon Giovanni en kleinzoon Luigi Giovanni.
In de vroege jaren 1940 bracht de Tweede Wereldoorlog en phylloxera (een plaag) uitdagingen, maar Angelo Sarotto herstartte de operaties met hulp van zijn vrouw Maria, en breidde uit met variëteiten zoals Moscato, Freisa en Barbera. In 1984 nam Angelo’s zoon Roberto het over na zijn opleiding aan de wijnschool in Alba. Samen met zijn vrouw Aurora kocht hij in 1991 een 20 hectare groot domein in Barolo, en breidde uit naar Neive voor Barbaresco-wijnen. Begin jaren 1990 vestigden ze een tweede kelder in Gavi, waar ze Cortese en andere witte variëteiten introduceerden, waaronder Arneis en Chardonnay.
Vandaag produceert het huis een breed scala aan DOC en DOCG-wijnen, zoals Barbaresco, Barolo, Barbera d’Alba, Nebbiolo, Moscato d’Asti en Gavi. Speciale cuvées zijn gewijd aan familieleden, zoals de Langhe Rosso “Enrico I°” voor zoon Enrico en Barbera d’Alba “Elena” voor dochter Elena. De filosofie combineert traditie met moderne technieken: handmatige oogst, selectieve vinificatie en focus op terroir, met een familiegerichte schaal (geen massaproductie). Het domein omvat nu wijngaarden in Barolo, Neive en Gavi, met een nadruk op kwaliteit en internationale erkenning – wijnen worden geëxporteerd naar de VS, UK en Azië.
Alles over de Cortese-druif – De ziel van Gavi
De Cortese is een inheemse witte druif uit Piemonte, Noordwest-Italië, en is dé druif achter de beroemde Gavi DOCG-wijnen (en ook achter sommige andere witte wijnen in de regio). Ze levert frisse, minerale, elegante witte wijnen met een opvallend zuiver en delicaat profiel – vaak vergeleken met een “Italiaanse Chablis”.
Oorsprong en geschiedenis
Eerste schriftelijke vermelding: 1659 in een document van het Koninkrijk Sardinië.
Oorsprong: waarschijnlijk de heuvels rond Gavi en Novi Ligure in de provincie Alessandria (Zuidoost-Piemonte).
Naam: komt van het Italiaanse “cortese” = hoffelijk, beleefd → verwijst naar de elegante, beschaafde stijl van de wijn.
In de 18e en 19e eeuw werd Cortese veel aangeplant omdat hij goed bestand was tegen ziektes en betrouwbaar rijpte, zelfs in koele jaren.
Na de phylloxera-crisis (eind 19e eeuw) werd hij massaal herplant in het Gavi-gebied en werd hij de ruggengraat van de lokale economie.
In 1998 kreeg Gavi del Comune di Gavi als eerste witte wijn in Piemonte de DOCG-status.
Waar groeit Cortese vandaag?
Vooral geconcentreerd in 11 gemeenten rond de stad Gavi (daarom “Gavi del Comune di Gavi” als hoogste kwaliteitsniveau). Belangrijkste gemeenten: Gavi zelf, Novi Ligure, Tassarolo, Bosio, Capriata d’Orba, Carrosio, Parodi Ligure.
Andere gebieden waar Cortese voorkomt:
Monferrato (Piemonte) → vaak als “Cortese dell’Alto Monferrato DOC”
Colli Tortonesi (Timorasso-gebied, maar soms blends)
Een beetje in Lombardije (Oltrepò Pavese) en Veneto
Totale aanplant in Italië: ca. 3.000 hectare (vooral Piemonte).
Kenmerken van de druif zelf
Vroege rijping: een van de vroegste witte druiven in Piemonte (oogst meestal begin tot half september).
Hoge zuurgraad: blijft altijd fris, zelfs in warme jaren.
Dikke schil: goede weerstand tegen schimmels en rot.
Grote trossen met middelgrote, goudgele bessen.
Hoog productief: zonder opbrengstbeperking kan hij makkelijk 12–15 ton/ha geven → daarom streng gereguleerd in DOCG Gavi (max. 9,5 ton/ha voor de topcuvées).
Gevoelig voor voorjaarsvorst en hagel, maar verdraagt droogte goed.
De beste versies (zoals Sarotto Bric Sassi, La Scolca Black Label, Villa Sparina Montej) krijgen vaak 5–10 jaar flesrijping en ontwikkelen dan tonen van honing, gedroogde abrikoos en petroleum – net als riesling of chenin blanc.
Verschillende stijlen van Cortese/Gavi
Basis Gavi DOCG – jong drinken, fris en fruitig (meeste productie)
Gavi del Comune di Gavi – alleen van de 11 historische gemeenten, meestal meer concentratie
Gavi Riserva – minimaal 1 jaar rijping, vaak iets ronder en complexer
Spumante (mousserend) – gemaakt met de charmat- of klassieke methode, droog of brut
Late harvest / passito – zeer zeldzaam, zoete versies
Waarom houden wijnliefhebbers van Cortese?
Altijd fris en voedselvriendelijk (perfect bij vis, schaal- en schelpdieren, antipasti, risotto, vitello tonnato)
Zeer betaalbaar voor de kwaliteit (€12–€30 voor topflessen)
Geen zwaar eikenhout → puur terroir en druif
Uitstekende “terraswijn” in de zomer, maar ook serieus genoeg voor aan tafel
Topproducenten van Gavi (Cortese) die je moet kennen
• La Scolca (de absolute referentie, vooral “Black Label”) https://www.lascolca.net/en/
• Villa Sparina (“Montej” – vaak 95+ punten) https://www.villasparinaresort.it/en/luxury-hotel-piedmont/1-0.html
• Roberto Sarotto (“Bric Sassi” –de fles!) https://www.robertosarotto.com/en/
• Nicola Bergaglio
• La Giustiniana https://www.lagiustiniana.it/en/home-en/
• Pio Cesare https://www.piocesare.it/
• Tenuta San Pietro https://tenutasantopietro.com/
• Marchese Luca Spinola https://www.marcheselucaspinola.it/site/?lang=en
Kort samengevat: Cortese is de elegante, minerale witte ster van Piemonte – subtiel, verfijnd en verrassend bewaarwaardig. Geen blockbuster, maar een stille klasse apart. Ideaal als je van Chablis, Sancerre of Assyrtiko houdt, maar eens iets Italiaans wilt proberen.
Een Italiaanse mousserende wijn (spumante), brut (dus droog, weinig restsuiker).
Druiven: Meestal een blend van voornamelijk Chardonnay en Pinot Nero (Pinot Noir). Sarotto gebruikt hiervoor vaak druiven uit iets koelere wijngaarden in de Alta Langa-zone of omliggende gebieden.
Methode: Gemaakt volgens de metodo classico (dezelfde traditionele methode als Champagne): tweede gisting op fles, daarna gerijdt op de lie (gistbezinksel) voor extra complexiteit en fijne bubbels.
Stijl: Elegante, frisse en romige mousserende wijn met aroma’s van wit fruit (appel, peer), citrus, bloemen en een licht toast/brioche-karakter van de rijping op lie. In de mond droog, strak, met goede zuren en een lange afdronk.
Prijsniveau: Afhankelijk van het land en de zaak meestal tussen €20 en €35 per fles. Wordt gezien als een uitstekende prijs-kwaliteitverhouding binnen de Italiaanse metodo classico-wijnen.
Wanneer drinken: Perfect als aperitief, bij zeevruchten, vitello tonnato, lichte visgerechten of gewoon om te vieren.
Het is geen high-end Alta Langa (zoals hun “Nice”-lijn), maar wel een serieuze spumante met finesse, gemaakt volgens de Martinotti-methode (lange Charmat met rijping op lie), wat het meer complexiteit geeft dan een simpele Prosecco. Het wordt geprezen om zijn frisheid, fruitige aroma’s (appel, citrus, bloemen) en romige textuur, ideaal voor aperitief of lichte gerechten. Prijs-kwaliteit is top.
De Roberto Sarotto “Ivi” Vino Spumante Brut heeft geen DOC of DOCG op het etiket.
Het is een Vino Spumante (dus gewoon de algemene categorie mousserende wijn) en valt onder de eenvoudige herkomstbenaming “Prodotto in Italia”. Waarom geen DOC/DOCG? Voor de echte Alta Langa DOCG (de hoogste categorie voor Piemonte-spumante) gelden strenge regels: minimaal 90 % Pinot Nero + Chardonnay, minimum 30 maanden rijping op lie, en de wijngaarden moeten in een specifiek, hoger gelegen Alta Langa-gebied liggen. Sarotto gebruikt voor de “Ivi” ook druiven van buiten dat strikte Alta Langa-gebied en rijpt hem korter (meestal 18–24 maanden op lie). Daarom kiest hij ervoor om hem niet als Alta Langa DOCG te bottelen, ook al is de kwaliteit vergelijkbaar of zelfs beter dan veel officiële Alta Langa’s. Sarotto maakt wél een echte Alta Langa DOCG, dat is hun duurdere “Nice” of “Ruschena”, die vaak 36+ maanden rijping heeft en rond €35-45 kost.)
Alta Langa DOCG – de “Champagne van Piemonte”
Alta Langa DOCG is de hoogste en meest prestigieuze categorie voor mousserende wijn in Piemonte, en een van de allerbeste traditionele metodo-classico wijnen van Italië.
Waarom is Alta Langa zo goed?
De hoge ligging (250–600 m) zorgt voor koele nachten → hoge zuren en elegante aroma’s.
Kalkrijke bodems (zoals in Champagne).
Lange rijping op lie → fijne bubbels, toast, brioche, complexiteit.
Veel producenten zijn kleine, gepassioneerde families of top-Barolo/Barbaresco huizen (Gaja, Fontanafredda, Enrico Serafino, Contratto, Coppo, Rizzi, Sarotto, Ettore Germano, etc.).
Hoe smaakt een echte Alta Langa DOCG?
Zeer fijne, persistente mousse.
Aroma’s: citrus, groene appel, witte bloemen, amandel, toast, soms mineralig (vuursteen).
In de mond droog tot zeer droog, strak, fris, met een romige textuur en lange afdronk.
Vergelijking: ligt qua stijl en kwaliteit tussen een goede Blanc de Blancs Champagne en een top-Franciacorta, maar vaak eleganter en mineraliger dan Franciacorta.
Productie & beschikbaarheid
Nog steeds relatief klein: ongeveer 3,5–4 miljoen flessen per jaar (2024/2025), terwijl Franciacorta rond de 20 miljoen zit en Champagne 300 miljoen.
Belangrijkste regels & feiten
Status: DOCG sinds 2011 (daarvoor DOC)
Alleen toegestane druiven: Pinot Nero en/of Chardonnay (min. 90 % samen, max. 10 % andere maar bijna nooit gebruikt)
Productiemethode: verplicht metodo classico (tweede gisting op fles)
Minimale rijping op lie: 30 maanden (normaal), 36 maanden voor Riserva
Wijngaarden: uitsluitend in 44 specifieke gemeentes in de provincies Asti, Alessandria en Cuneo
Hoogte: minimaal 250 meter boven zeeniveau (vandaar “Alta” Langa)
Maximale opbrengst: 9 ton per hectare (erg laag)
Alcohol: minimaal 11,5 %
Stijlen: Brut, Extra Brut, Pas Dosé/Zero Dosage, Rosato, ook millesimato (jaargang) en Riserva
Huidige productie: ca. 3,5–4 miljoen flessen per jaar (2024-2025) → nog steeds klein en exclusief
Waarom Alta Langa zo goed is
Hoge ligging → koele nachten → hoge zuren en elegantie
Kalkrijke bodems (net als in Champagne)
Lange rijping op lie → superfijne bubbels en complexe toast-/brioche-tonen
Veel producenten zijn top-Barolo/Barbaresco-huizen of kleine gepassioneerde families
Bekende en beste producenten (2025)
• Contratto – Millesimato, Riserva “For England” (vaak €60-€120) https://www.contratto.it/
• Enrico Serafino – Oudeis Brut/Rosé, Zero (ca. €28-€45) https://www.enricoserafino.it/en/
• Gaja – Alta Langa Brut & Rosé (samen met Pelissero, €50-€70) https://gaja.com/
• Fontanafredda – Contessa Rosa, Vigna Gatinera (€30-€60) https://www.fontanafredda.it/
• Coppo – Clelia Coppo Riserva (€45-€70) https://www.coppo.com/en/
• Roberto Sarotto – “Nice” Brut & Rosé (€32-€40) https://www.robertosarotto.com/en/
• Ettore Germano – Extra Brut Rosato (vaak 96-98 pt, €35-€50) https://www.ettoregermano.com/?lang=en
• Rizzi – Dosaggio Zero (€35-€45) https://www.cantinarizzi.com/en/home
• Giulio Cocchi – Totocorde Zero Dosage https://www.cocchi.it/en/
• Pecchenino – “Sirì” Riserva https://www.pecchenino.it/en/
• Marcalberto – Dosaggio Zero Marcalberto
• Colombo (Cascina Pastori) – zeer hoge scores bij Decanter https://colombovino.it/en/
3) Roberto Sarotto “PURO” DOC Chardonnay
Geen subzone, geen “Langhe” of “Alta Langa” op het etiket: bewust alleen Piemonte DOC om totale vrijheid te houden in rendement en rijping.
Stille witte wijn – 100 % Chardonnay – geen bubbels (er bestaat ook een spumante “Puro”, maar dit is de legendarische stille versie).
100 % Chardonnay. Enkele wijngaard op 450–500 m hoogte in Neviglie (precies in het hart van de Langhe, vlak bij Neviglie en Trezzo Tinella. Bodem: zeer kalkrijk mergel (de beroemde “terre bianche” van de Langhe) met veel fossielen → geeft ziltige mineraliteit en spanning. Zeer oude stokken (sommige > 35 jaar) + een klein perceel met massale selectie-klonen uit Bourgogne.
Productie: slechts 3.500–4.500 flessen per jaar (soms minder).
Alles wordt met de hand gedaan: hand geoogst in kleine kratjes van 15 kg, drie keer gesorteerd (in de wijngaard, op tafel, nog eens in de kelder).
Vinificatie & rijping – dit maakt hem uniek in Piemonte
1. Zachte hele-tros persing → alleen het allerbeste vrije-run sap
2. Koude settling 48 uur
3. 100 % alcoholische gisting in nieuwe Franse barriques (Tronçais & Allier, medium toast)
4. Volledige malolactische omzetting
5. Rijping: 12–14 maanden in barrique met wekelijkse bâtonnage de eerste 8 maanden
6. Daarna nog minimaal 12–18 maanden flesrijping in de kelder vóór verkoop
→ Totale élevage: 2,5 tot soms 3 jaar voordat hij de markt op gaat (veel langer dan bijna alle andere Piemonte-Chardonnays).
Hoe smaakt hij?
Kleur: intens goudgeel, bijna amberkleurig bij oudere jaargangen
Neus: ongelooflijk complex – rijpe perzik, gekonfijte citroen, ananas, vanillepod, geroosterde hazelnoot, boterbrioche, witte truffel, vuursteen en een zilte zeewind-toets
Mond: vol en romig maar met een messcherpe zuurgraad en zilt-minerale ruggengraat. Enorme concentratie, zijdezachte textuur, bijna olieachtig en dan een afdronk van 60+ seconden met krijtachtige grip.
Dit is een Chardonnay met de body van een top Meursault en de spanning van een grote Chablis Grand Cru tegelijk.
Vergelijking op wereldniveau
Sommeliers en collectioneurs plaatsen hem naast:
• Coche-Dury Meursault
• Pierre-Yves Colin-Morey Saint-Aubin 1er Cru
• Roulot Meursault
• Domaine Leflaive Chevalier-Montrachet
Veel Italiaanse top-sommeliers vinden hem zelfs beter dan de meeste Bourgogne-witten in dezelfde prijsklasse.
Scores & erkenning (recentste jaargangen 2020–2022)
• Luca Maroni: 99/99 punten (2021) → “Beste Italiaanse witte wijn van het jaar 2022”
• Gambero Rosso: regelmatig Tre Bicchieri
• DoctorWine (Daniele Cernilli): 97–98/100
• James Suckling: 96–97 punten
• Vivino: 4,5–4,7/5 (van de paar honderd gelukkigen die hem ooit dronken)
• Wordt door Italiaanse critici gezien als dé benchmark voor houtgerijpte Chardonnay in Italië.
Prijs: Italië: €55–€75 Nederland/België: €80–€110 (als je hem vindt – meestal alleen bij de allerbeste wijnhandelaars of via de wachtlijst van Sarotto zelf)
Wanneer drinken? Nu al waanzinnig mooi (2020–2022), maar kan makkelijk 15–20 jaar ouderen.De 2015 en 2016 die nu af en toe opduiken zijn legendarisch – truffel, honing, pure emotie.
Samenvatting De stille Roberto Sarotto “PURO” Piemonte Chardonnay is Sarotto’s absolute meesterwerk in wit: een ultra-geconcentreerde, 2,5–3 jaar barrique-gerijpte Chardonnay van één enkele topwijngaard, gemaakt in minuscule hoeveelheden. Het is de Italiaanse tegenhanger van de allerduurste witte Bourgognes, maar dan met een unieke Langhe-mineraliteit.
Wie deze fles ooit in handen krijgt en openmaakt, drinkt een van de beste 5 à 10 stille Chardonnays die Italië ooit heeft voortgebracht.
4) “Solatio” Moscato d’Asti DOCG
https://www.robertosarotto.com/en/our-wines/moscato-dasti-docg-solatio/
Dit is de zoete, licht mousserende klassieker van Roberto Sarotto – en een van de allerbeste Moscato d’Asti’s die je momenteel kunt vinden.
Officiële naam & categorie
Volledige naam: Roberto Sarotto “Solatio” Moscato d’Asti DOCG
100 % Moscato Bianco di Canelli (de allerbeste kloon van Muscat Blanc à Petits Grains)
Alcohol: altijd 5–5,5 % (laag, want de gisting wordt vroeg gestopt)
Suiker: ca. 130–150 g/l → mooi zoet, maar perfect in balans met frisse zuren
Druk: ca. 1,6–1,8 bar → zacht parelend (frizzante), geen harde bubbels zoals in Prosecco
Herkomst
Druiven komen uit de steilste en hoogste wijngaarden rond Neviglie en Treiso (Barbaresco-gebied), op 400–500 meter hoogte.
Bodem: kalkrijk, wit mergel (dezelfde bodem als top-Barbaresco’s)
Door de hoge ligging en koele nachten blijft het zuur prachtig fris → dit is de reden dat Sarotto’s Moscato zo elegant en niet log zoet is.
Hoe wordt hij gemaakt?
Handgeplukte druiven (meestal begin september)
Zachte persing → alleen het allerbeste “vrijloop” sap
Koude gisting in roestvrij staal tot 5–5,5 % alcohol
Gisting wordt gestopt door koeling → natuurlijke suiker blijft over
Daarna gefilterd en gebotteld met een klein beetje rest-CO₂ → zacht parelend
Hoe smaakt hij?
Kleur: stralend strogeel met groene reflecties
Neus: explosief en zuiver – perzik, abrikoos, sinaasappelbloesem, roos, salie, verse druiven, vlierbloesem
Mond: zoet maar super fris, licht parelend, romig mondgevoel, lange afdronk
Vergelijking: dit is de Krug van de Moscato’s – veel complexer en eleganter dan 95 % van alle andere Moscato d’Asti’s
Scores & erkenning (recentste jaargangen)
Gambero Rosso: bijna elk jaar Tre Bicchieri (hoogste onderscheiding voor Moscato d’Asti)
Vini d’Italia (AIS): 4–5 viti
DoctorWine – Daniele Cernilli: regelmatig 94–96/100
Vivino: 4,2–4,4/5 (van duizenden beoordelingen)
Wordt door Italiaanse sommeliers vaak genoemd als de nummer 1 of 2 Moscato d’Asti van Piemonte
Prijs: Italië: €11–€14, België/Nederland: €15–€19:Absurd goede prijs-kwaliteit – je krijgt topkwaliteit voor instapprijs
Wanneer & bij wat drinken?
Perfect als aperitief (8–10 °C)
Klassiek bij panettone, kerststronk, perziktaart, amandelgebak
Heerlijk bij pittige Aziatische gerechten (zoetzure saus, Thaise curry)
Of gewoon puur als dessert op zich
Productie
Ca. 40.000–50.000 flessen per jaar (klein voor Moscato-begrippen)
Altijd snel uitverkocht – vooral de laatste jaren
Samenvatting
De Roberto Sarotto “Solatio” is geen gewone Moscato d’Asti. Het is de meest elegante, complexe en verfijnde versie die je kunt krijgen – gemaakt van de allerbeste druiven, op de allerbeste plekken, door een topproducent die normaal vooral Barbaresco maakt. Als je één Moscato d’Asti in je leven moet proberen, laat het dan deze zijn. Dit is de Moscato die zelfs mensen die “mijn ding niet” zeggen, omver blaast.
Proost – en geniet ervan, want dit is pure Piemonte-magie in een fles!
Na een mooie maar vermoeiende dag nog snel vlakbij onze B&B wat snels en niet te veel eten bij Bistro Duomo https://www.ristorantebistrotduomo.it/ Als je toch in Italië bent: Pizza: Marinara. Zero Pomodoro San Marzano-Aglio di Caraglio- Origano di montagna- Capperi di Salina-Olive taggiasche liguri- Alici di Trapani
En wat drinken we daarbij?
Hilberg-Pasquero – “SullaStella” Barbera d’Alba Superiore DOC 2020 https://hilberg-pasquero.com/
Dit is een van de meest gewilde en bijzondere Barbera’s van heel Piemonte – en eigenlijk van heel Italië.
Het wijnhuis: Hilberg-Pasquero (Priocca, Roero)
Klein familiebedrijf van Annette Hilberg (Duitse) en Michele Pasquero (Piemontese)
Slechts 6 hectare wijngaarden, alles biodynamisch (Demeter-gecertificeerd)
Werken volledig natuurlijk: geen chemie in de wijngaard, spontane gisting met eigen gisten, geen klaring/filtratie, geen of minimale sulfiet
Ze maken maar 25.000–30.000 flessen per jaar in totaal → alles is extreem beperkt
Worden door Italiaanse en internationale pers gezien als de absolute top van natuurlijke Piemonte-wijnen (naast o.a. Rinaldi, Cappellano, Roagna)
De mensen: Annette Hilberg (Duits, uit Beieren) en Michele Pasquero (Piemontese, geboren in Priocca) ontmoetten elkaar eind jaren ’80. Ze waren allebei al gefascineerd door natuurlijke wijn en biodynamie, lang voordat dat “hip” werd. In 1992 begonnen ze samen met amper 1,5 hectare wijngaard die Michele van zijn grootvader had geërfd. Vandaag hebben ze 6 hectare in totaal, maar ze willen niet groter worden: “kwaliteit boven kwantiteit”.
Filosofie & werkwijze: 100 % biodynamisch (Demeter-gecertificeerd sinds 2006)
Geen enkele chemische behandeling in de wijngaard, zelfs geen koper of zwavel (behalve in extreme nood)
Alles met de hand: ploegen met paard, snoeien, oogsten
In de kelder:
• Spontane gisting met alleen eigen gisten
• Geen temperatuurcontrole
• Geen klaring, geen filtering
• Geen of extreem weinig sulfiet (vaak < 15 mg/l totaal)
• Alleen grote oude houten vaten (10–30 jaar oud) of betonnen eieren, nooit nieuw hout
Ze maken slechts 5 wijnen:
1. Barbera d’Alba Superiore “SullaStella” (de topwijn)
2. Barbera d’Alba (basis, maar nog steeds top)
3. Nebbiolo Langhe “Bricco San Pietro”
4. Brachetto (droge versie, zeldzaam!)
5. Een piepkleine hoeveelheid “Passito” van Brachetto
De wijngaarden
• Alle percelen liggen rond Priocca (Roero, linkeroever van de Tanaro)
• Bodems: vooral witte klei-kalk (tufsteen) → geeft enorme mineraliteit en frisheid
• Belangrijkste cru’s:
• SullaStella (de top-Barbera, zuidwest, 250–300 m hoogte)
• Bricco San Pietro (Nebbiolo, steile helling)
• San Giovanni (oude stokken Barbera)
Waarom ze zo’n cultstatus hebben
• Ze waren één van de allereerste in Piemonte die volledig natuurlijk en biodynamisch gingen (jaren ’90!)
• Hun wijnen zijn extreem puur en transparant → je proeft echt het terroir en het jaar
• Ze worden door de grootste Italiaanse wijncritici (Gambero Rosso, Slow Wine, Daniele Cernilli) al 15 jaar lang consequent in de absolute top-10 van Piemonte geplaatst
• Veel sterrenrestaurants in Italië en daarbuiten (o.a. Noma, Osteria Francescana, Piazza Duomo) hebben hun wijnen op de kaart
• De productie is zo klein dat flessen vaak binnen weken uitverkocht zijn → er bestaan wachtlijsten
Leuke weetjes
Annette en Michele wonen in een oud boerderijtje midden in de wijngaarden, zonder internet of mobiel bereik
Ze hebben twee dochters die inmiddels ook in het domein werken
Ze gebruiken nog steeds een oude handmatige pers uit 1920
De etiketten worden met de hand getekend door Annette
Samenvatting in één zin
Hilberg-Pasquero is het meest compromisloze, pure en poëtische kleine domein van Piemonte – een soort “Piemonte-Romanée-Conti” voor wie van natuurlijke wijn houdt.
Als je ooit de kans krijgt om hun kelder te bezoeken of een verticale proeverij te doen… zeg meteen ja. Dat is een once-in-a-lifetime ervaring.
De wijn: SullaStella Barbera d’Alba Superiore 2020
https://hilberg-pasquero.com/wines/sulla-stella/
100 % Barbera
Enkele wijngaard in Priocca (Roero), zuidwestelijk gelegen, witte klei-kalkbodems (arme grond → lage opbrengst, veel concentratie)
Oude stokken (30–60 jaar)
Handgeplukt, spontane gisting in open houten vaten
Rijping: minstens 2 jaar in grote oude houten vaten (geen nieuw eiken!) + flesrijping
Productie 2020: slechts 6.380 flessen (staat op het etiket)
Alcohol: 14,5 %
Geen filtering, geen klaring → fles kan natuurlijk bezinksel hebben (dat hoort zo!)
Hoe smaakt hij?
Kleur: intens robijnrood met granaatrand (ook al 2020, nog superjeugd)
Neus: waanzinnig complex – kersenlikeur, viooltjes, rozenbottel, potloodslijpsel, kreupelhout, witte peper, natte aarde, bloed
Mond: sappig, fris, krachtig maar elegant, zijdezachte tannines, lange minerale afdronk
Dit is Barbera op Barolo-niveau: diepte, structuur en bewaarpotentieel van een top-Nebbiolo, maar met het fruit en de drinkbaarheid van Barbera
Scores & erkenning (2020 jaargang)
Gambero Rosso: Tre Bicchieri (hoogste onderscheiding)
Vitae AIS: 4 viti
Slow Wine: Chiocciola (hoogste award voor filosofie + kwaliteit)
DoctorWine: 96/100
Wordt door veel sommeliers en collectioneurs gezien als de beste Barbera d’Alba van de laatste 10 jaar
Prijs & beschikbaarheid
Richtprijs in Italië: €45–€55
België/Nederland: €60–€80 (als je hem vindt)
Jaarlijks binnen een paar maanden uitverkocht bij de wijnwinkel
Bewaarpotentieel
2020 is nu al prachtig, maar kan makkelijk 15–25 jaar liggen → wordt alleen maar complexer (net als grote Barolo’s)
Samenvatting
Een fles die door veel kenners wordt beschouwd als de mooiste en meest verfijnde Barbera d’Alba die er bestaat.
Hilberg-Pasquero SullaStella is geen gewone Barbera – het is een cultwijn, gemaakt door een van de meest gepassioneerde en compromisloze natuurlijke wijnmakers van Piemonte.
Dit is Barbera in zijn allerhoogste vorm: puur, complex, emotioneel en zeldzaam.
Massimo Penna Viticoltore “Jai” Langhe DOC
(Volledige naam: Jai Langhe Bianco DOC – een eerbetoon aan de “vrolijkheid” van de Langhe, met “Jai” als dialect-uitspraak voor “gai” of “joyeux”. Geen subzone, bewust Langhe DOC voor vinificatie-vrijheid, maar geworteld in de Alba-traditie.)
Stille witte wijn – een blend van inheemse witte druiven (voornamelijk Arneis met invloeden van Favorita en/of Nascetta) – Massimo Penna’s vlaggenschip wit, gemaakt als ode aan de vergeten witte parels van Piemonte.
Blend van 70–100% Arneis (afhankelijk van jaargang), aangevuld met Favorita en Nascetta voor extra frisheid en complexiteit.
Uit wijngaarden in Madonna di Como (rondom Alba, in de hart van de Langhe), op 250–350 m hoogte – west-gerichte hellingen met ochtendzon en middagkoelte van de Alpen.
Bodem: Calcareo-siliceus (kalk-zandig met silica en fossielen, de klassieke “terre bianche” van Alba) → geeft ziltige mineraliteit, elegantie en een vleugje amandel.
Oude stokken (12–29 jaar), lage opbrengst (ca. 50–60 hl/ha) voor concentratie – Massimo Penna’s “drie Q’s”: qualità, qualità, qualità.
Productie: Ca. 5.000–7.000 flessen per jaar (beperkt, alleen in goede jaren zoals 2021–2023) – Massimo Penna is een kleine, familiegedreven producent (sinds 2000, toen hij de familiefu orchards omzette in wijngaarden). Dit is zijn “witte trots”, niet voor massamarkt maar voor connaisseurs die de authentieke Langhe willen ontdekken. Vroeger gekend als “Mura di Tufo” (een oude cuvée), hernoemd tot “Jai” voor meer speelsheid en marktappeal.
Vinificatie & rijping (dit maakt hem zo uniek in de Langhe)
1. Oogst: Handmatig, eind september, in kleine kratjes – alleen perfecte trossen, met focus op behoud van zuren.
2. Persen: Traditionele zachte persing zonder separatie van schillen en most (maceratie van 4–6 uur voor extra aroma en structuur).
3. Gisting: 100% in temperatuurgecontroleerde roestvrijstalen tanks (of deels in demi-muids voor jaargangen met hout), met geselecteerde gisten op 16–18°C, 2–3 weken.
4. Malolactische gisting: Gedeeltelijk (ca. 50%), voor subtiele romigheid zonder de frisheid te verliezen.
5. Rijping sur lie: 6–10 maanden op fijne droesem in tank (of demi-muid met 20% nieuw hout voor toast en body in houtversies), met regelmatige bâtonnage → bouwt textuur op zonder overheersing.
6. Assemblage & botteling: Licht gefilterd, minimale SO2, plus 3–6 maanden flesrijping – totale élevage: 9–16 maanden (traditioneel, maar met moderne precisie).
Massimo’s filosofie: “Geen compromissen – de wijn moet de heuvel ademen”, met biologische praktijken en minimale interventie.
Hoe smaakt hij?
• Kleur: Strogeel met groene reflecties – helder, levendig en uitnodigend.
• Neus: Fris en aromatisch – rijpe perzik, peer en appel, met citrusbloesem, witte bloemen, amandel en een minerale toets (kalk, zilte wind). Subtiele kruiden (venkel, tijm) van de silica-bodem.
• Mond: Elegant en gestructureerd: medium body met levendige zuren, een romige textuur en een droge, persistente afdronk van 40–50 seconden vol fruit en mineralen. Niet zwaar, maar vol energie – een wijn die danst op het palet, met een vleugje bitteralmond op de finish. Dit is Langhe-wit op z’n best: puur, niet oaky, maar met diepte.
Vergelijking: ligt qua niveau en stijl tussen een top Roero Arneis (zoals Vietti of Arneis van La Spinetta) en een klassieke Langhe Bianco (Gaja-stijl, maar frisser en betaalbaarder).
Sommeliers prijzen hem als “de perfecte intro tot Piemonte-wit” – eleganter dan veel Sauvignon Blancs, met de mineraliteit van een Chablis zonder de prijs.
Scores & erkenning (recentste jaargangen 2020–2023)
• Gambero Rosso: Due Bicchieri (2021: “Fris en terroir-rijk”).
• Luca Maroni: 92–94/99 (looft de balans en puurheid).
• Vinous: 91–93/100 (“Een juweel van Alba’s heuvels”).
• Vivino: 4,1–4,3/5 (van honderden reviews – consistent geliefd bij foodies).
• Bibbenda: Oscar voor beste Langhe Bianco (2022).
Wordt door Italiaanse critici gezien als een van de top-10 betaalbare witten van de Langhe – ideaal voor export en pairings.
Prijs: Italië/Piemonte: €15–€20 (direct bij het domein in Alba). België/Nederland: €20–€30 (bij importeurs zoals Vivino, Qwine of lokale slijterijen met Piemontese focus). Een absolute steal – beter value dan veel DOCG-Arneis voor deze kwaliteit.
Wanneer drinken? Nu op piek (2021–2023: fris en fruitig), maar kan 5–8 jaar rijpen voor meer notige complexiteit. Perfect als aperitief, bij antipasti (vitello tonnato, insalata russa) of lichte visgerechten.
Massimo Penna Viticoltore – kort en krachtig
Klein, familiebedrijf in Madonna di Como (Alba, hart van de Langhe).
Opgericht in 2000 door Massimo Penna, die het oude familiebedrijf in fruitteelt omzette naar wijnbouw.
Slechts 7 hectare wijngaarden, alles in eigen beheer: Nebbiolo, Barbera, Dolcetto en witte druiven (vooral Arneis).
Filosofie: terroir eerst, minimale interventie, biologische werkwijze (geen pesticiden, handwerk, lage rendementen).
Massimo is een echte “artisan”: hij doet alles zelf: plukken, vinificatie, etikettering, alles met de hand.
Bekend om zuivere, klassieke Langhe-stijl zonder opsmuk: geen overdreven hout, geen modehypes, alleen pure Langhe in het glas.
De “Jai” (zijn witte topcuvée) is zijn persoonlijke trots en een echte insider-tip onder sommeliers in Piemonte.
Kortom: een verborgen parel onder de kleine, gepassioneerde producenten van Alba, geen grote naam, maar wie hem kent, komt altijd terug.
Samenvatting: De Massimo Penna “Jai” Langhe DOC is de essentie van Alba’s witte terroir: een zeldzame Arneis-blend van oude stokken op kalk-silica-bodem, traditioneel vergist en 9–16 maanden gerijpt voor frisheid en finesse, gemaakt in kleine hoeveelheden door een gepassioneerde viticoltore. Het is Piemonte’s vrolijke, authentieke wit – niet de hype van Barolo, maar de pure vreugde van de Langhe
Na het eten hoeven we maar 100 meter te lopen naar onze B&B en vallen meteen inslaap. Op naar onze laatste dag! En dat wordt weer een top bestemming!
ZIE HIERVOOR DEEL 4
Comments
Post a Comment